جامع شتات جلد 10 صفحه 255

توسعۀ وقت، نماز او باطل است. چون «امر بشیئ مقتضی نهی از ضد خاصّ» است. پس تکلیف این مقلّد این است که هر جا چنین باشد باطل داند.

پس هرگاه مجتهد دیگر بگوید که: هرگاه کسی وضو بسازد در جائی که طلبکار او مطالبه می کند، وضوی او صحیح است. چون «امر بشیئ مقتضی نهی از ضدّ خاص» نیست. در این جا جایز نیست از برای آن مقلّد عمل به فتو[ا]ی این مجتهد در وضو. زیرا که او فی الحقیقه تقلید کرده است مجتهد خود را در آن اصل. بخلاف آن که نداند که دلیل فتو[ا]ی او چه چیز بوده. و ظاهر این است که علم شرط باشد و مجرّد احتمال کافی نباشد در عدم جواز تقلید، بل که مظنّه هم کافی نیست.

87- سؤال:

87- سؤال: چه می فرمایند در این که باید مجتهد عادل باشد. و دانستن عدالت هم مسئله ای است که محتاج است در آن به رجوع به سوی مجتهد. تحقیق این شبهه را بیان فرمایند.

جواب:

جواب: ظاهراً شبهۀ سائل این است که شرط جواز تقلید مجتهد، عادل بودن مجتهد است. و چون مسئلۀ عدالت هم خلافی است، و مقلّد باید تقلید مجتهدی بکند [در این] که معنی عدالت چه چیز است، تا بداند که آن معنی در مجتهد او موجود است، تا تقلید او تواند کرد. و در تقلید کردن در مسئلۀ عدالت هم شرط است عادل بودن مجتهدی که می گوید معنی عدالت چه چیز است.

پس موقوف است جواز تقلید مجتهد در مسائل دینیّه، بر دانستن عدالت آن مجتهد. و دانستن عدالت آن مجتهد موقوف است بر دانستن معنی عدالت به قول مجتهد. و دانستن معنی عدالت به قول مجتهد، موقوف است بر جواز تقلید او در مسائل دینیّه که یکی از آن ها معنی عدالت است. پس باید معنی عدالت را بدانی تا معنی عدالت را بدانی. و این مستلزم دور محال است.