جامع شتات جلد 10 صفحه 282

1- در نسخه: و.

2- دربارۀ مسئلۀ شبیه خوانی، در مسئلۀ شماره 34، نیز به طور خلاصه فتوی داده است که گذشت.

3- الایۀ 7 السورۀ النساء.

الجواب:

الجواب: الذی یخالجنی الان فی وجهه؛ انّ ذلک بیان لاستقلال النساء فی النصیب، فقد یکون لها نصیب خاص من دون ملاحظۀ الرجال معها بعنوان الفریضۀ. ما لو کان الوارث منحصراً فی بنت واحد فلها النصف فرضاً. و «فَإِنْ کُنَّ نِساءً فَوْقَ اثْنَتَیْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثا ما تَرَک»(1) المیت. و قد یکون نصیبها نصف ما للرجل لو اجتمعن، فیکون «لِلذَّکَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَیَیْنِ»(2). فلو لم یتکررا الوالدان و الاقربون، او وضع الضمیر موضع الظاهر، لم یفهم منه الاّ نصیبها الاضافی بالنسبۀ الی الرجل، فانّ الظاهر من الضمیر الرجوع الی الشخص السابق لا مطلق الکلّی.

و لعلّ الله یوفّقنی للتفکر فیها مرّۀ اخری، و هذا ما تبادر الی الخاطر الفاتر مستعجلاً(3).

107- سؤال:

107- سؤال: مراد از «عباد» در آیۀ شریفۀ «یا عِبادِیَ الَّذینَ أَسْرَفُوا عَلی أَنْفُسِهِم»(4)، کیست؟ و مراد از اسراف چیست؟ و آیا «عبادِ» شامل کفّار و «گناهان»(5) شامل کبایر، هست؟

جواب:

جواب: با وجود توبه [از کفر و مخالفت]، حق تعالی [کفار] و سایر مخالفان دینیّه را می آمرزد، و «الاسلام یجبّ ما قبله». و اما بدون آن؛ پس توبۀ آن معاصی منشأ غفران کفار و سایر مخالفین نمی شود. بلی شیعیان هرگاه توبه کنند از معاصی، همۀ گناهان ایشان