جامع شتات جلد 10 صفحه 8

1- این جواب، مجمل است و نیازمند بحث مشروح.

2- در نسخه: وجوب.

3- در نسخه: مسلمانی.

قوانین اشاره به آن کرده ام. و این اعلی مراتب ایمان و اسلام مخصوص معصومین است، و خروج از این اسلام منشأ کفر نمی شود. بل که منشأ فسق هم نمی شود که منافی عدالت باشد.

پس هرگاه کسی ترک مواسات کرد، از آن اسلام خارج است، نه از مطلق اسلام. و از این جاست که از جناب رسول (صلّی الله علیه و آله) مروی است که فرمود: «ثلاث لا یطیقهنّ هذه الاّمۀ» و از جمله مواسات با برادران را شمرده اند. و چیزی که امت طاقت ندارد، چگونه مکلّف به عامّۀ ایشان خواهد بود که به ترک آن کافر یا فاسق شوند.

8- سؤال:

8- سؤال: ابن ادریس(ره) در «اِن تشاء تعذّبنا» به رفع «باء» تجویز نموده. و در «ان تشاء تعف عنّا» نفرموده است که به رفع جایز است. اگر جهتی داشته باشد، بیان فرمایند. و همچنین اگر علت رفع را بیان فرمودند، زهی منّت.

جواب:

جواب: عبارت صحیفۀ سجادیّه (علیه و علی آبائه السلام) در دعاء عاشر، این است که «اللَّهُمَّ إِنْ تَشَأْ تَعْفُ عَنَّا فَبِفَضْلِکَ، وَ إِنْ تَشَأْ تُعَذِّبْنَا فَبِعَدْلِکَ». و علّت رفع یعنی جواز قرائت کلمۀ «تعذبنا» به رفع، همان است که جایز است که جملۀ «تعذّبنا» مفعول «ان تشاء» باشد. زیرا چنان که جایز است که جملۀ مضارعیه در محل «محل جرّ» باشد و مضاف الیه، مثل «یَوْمُ یَنْفَعُ الصَّادِقینَ»(1) یعنی «یوم نفع الصادقین». همچنین جایز است که در «محل نصب» واقع شود و مغعول باشد. یعنی «ان تشاء تعذیبنا فهذا بعدلک». فیکون قوله (علیه السلام) «فبعدلک» جزاء الشرط. نظیر قوله تعالی «إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبادُک»(2). و بنابر این «فاء» عاطفه نیست. بل که این «فاء رابط جزاء» است. به «شرط».