قواعد مهم فقهی جلد 2 صفحه 316

نیست بلکه چه بسا بین مخالفین ما نیز مشهور این باشد که به هرکدام از آن دو نفر که بخواهد رجوع می کند و بحث پیرامون آن در تنبیهات مسأله خواهد آمد.

نکته اول: معنای غرور

چنانکه گذشت، آنچه در بین فقها و اهل علم معروف است این عبارت است : «إِنّ المَغرُورَ یَرجِعُ إِلی مَنْ غَرَّهُ»؛ هرچند این عبارت در متن هیچ حدیثی وارد نشده اماهمان طورکه گفتیم عنوان «غرور»به شکل دیگری در بعضی ازاحادیث خاص وعام واردشده است چنانکه جمهورآن راازامام علی علیه السلام این گونه روایت کرده اند :

«إِنّ المَغرُورَ یَرجِعُ بِالمهرِ عَلئمَنْ غَرَّهُ؛ همانا کسی که فریب خورده برای دریافت مهر به کسی که او را فریب داده رجوع می کند». (1)

این روایت تنها مختص به باب غرور و فریب در مهر می باشد چنانکه عنوان تدلیس در روایت ابی عبیده از امام باقر علیه السلام در ابواب عیوب و تدلیس وارد شده است. (2) و همچنین است روایتی که رفاعه بن موسی از امام صادق علیه السلام در همین

معنا روایت کرده (3) و نیز روایتی که در دعائم الاسلام از امام علی علیه السلام در مغرور در

ابواب مهور وارد شده و اینکه به کسی که او را فریب داده رجوع می کند. (4)

بنابراین در اینجا لازم است که از معنای «غرور» و «تدلیس» پرده برداری شده وسپس به آنچه که درغیراین احادیث ازعناوین دیگرواردشده است توجه شود.

در اینجا به توفیق و هدایت الهی مطلب را اینگونه پی گیری می کنیم :

راغب در کتاب مفردات در معنای غرور می گوید :

«یقال: غررت فلانآ، أصبت غرّته ونلت منه ما اُریده، والغره غفله فی الیقظه...، وأصل ذلک من الغر، وهو الأثر الظاهر من الشیء، ومنه غره الفرس... وفالغرور (بفتح الغین) کلّ ما یغرّ الانسان من مال وجاه وشهوه وشیطان... والغرر الخطر؛ گفته می شود

1- سنن کبری بیهقی، ج 7، ص 219.
2- سابقآ در ضمن احادیث شماره 1 و 2 و 3 در صفحه 317 و 318 آن را نقل کردیم.
3- سنن کبری بیهقی، ج 7، ص 219.
4- سنن کبری بیهقی، ج 7، ص 219.