قواعد مهم فقهی جلد 2 صفحه 371

و دیگر روایاتی که بر شخص متتبع پوشیده نمی ماند.

علاوه بر تمامی اینها روایات خاصه ای است که در موارد مشخص و معینی وارد شده و می توان از مجموع آنها استفاده عموم کرد، مثل روایاتی که در ابواب رهن از محمد بن مسلم از امام باقر علیه السلام نقل شده است که حضرت فرمود :

«... البَیِّنَهُ عَلی الّذِی عِندَهُ الرَّهنُ أَنَّهُ بِکَذا وَکَذا، فَإِنْ لَم تَکُنْ لَهُ بَیَّنَهٌ، فَعَلی الّذی لَهُ الرَّهنُ، الیَمِینُ؛ بینه بر عهده کسی است که رهن نزد اوست که در مقابل چنین وچنان بوده است. اگر بینه نداشته باشد، کسی که رهن برای اوست سوگندمی خورد».(1)

در این معنا روایات فراوان دیگری وجود دارد که در همان باب یا ابواب بعدی آن وارد شده است.(2) مؤید تمامی آنچه ذکر شد، روایتی است که با طرق

متعدد از امام صادق علیه السلام از کتاب علی علیه السلام اینگونه نقل شده است :

«إِنَّ نَبیَّآ مِنَ الأَنبِیاءِ شَکَا إِلی رَبِّهِ فَقَالَ: یا رَبِّ! کَیفَ أَقضی فِیمَا لَم أرَ وَلَم أَشهَدْ؟ قَالَ: فَأَوحَی اللهُ إلَیهِ: اُحْکُمْ بَینَهُم بِکِتَابِی وَأَضِفْهُم إِلی إِسْمِی، فَحَلِّفْهُم بِهِ. وَقَالَ: هَذا لِمَنْ لَم تَقُمْ لَهُ بَیِّنَهٌ؛ همانا نبی ای از انبیای الهی به پروردگارش شکوه برد وعرض کرد : پروردگارا! چگونه بین بندگان در آنچه که نمی بینم و شاهد آن نیستم قضاوت کنم؟ خدای متعال به او وحی فرمود: بین آنان با کتاب من حکم کن و من را نیز بدان ها بیفزای و آنان را به نام من سوگند بده و فرمود: این برای کسی است که بینه برای او اقامه نشده است».(3)

در همین معنا روایات دیگری نیز وراد شده است. بلکه ظاهرآ عبارت: «هَذا لِمَنْ لَم تَقُمْ لَهُ بَیِّنَهٌ؛ این برای کسی است که برای او بینه اقامه نشده است»، از کلام امیرالمؤمنین یا از کلام امام صادق علیه السلام است و در نتیجه دلیلی بر مطلوب خواهدبود.

1- وسائل الشیعه، ج 13، کتاب رهن، باب 16، ح 1.
2- وسائل الشیعه، ج 13، کتاب رهن، ابواب 17 و 20.
3- وسائل الشیعه، ج 18، کتاب قضا، ابواب کیفیت حکم، باب 1، ح 1.