قواعد مهم فقهی جلد 2 صفحه 424

قاعده تلف در زمان خیار

اشاره

از جمله قواعدی که بین اصحاب شهرت یافته و بر آن ادعای اجماع شده این قاعده است: «تلف در زمان خیار برای کسی است که خیار برای او نبوده است».

در مفتاح الکرامه می فرماید :

«إنّه حکم العلّامه فی القواعد وفی التذکره والمحقّق الثانی والفاضل المیسیء أنّه یکون التلف من المشتری إن کان الخیار للبائع، أولهماأو لأجنبی؛ وأنّه إن کان للمشتری خاصّه فمن البائع،(1) وهو فیما عدا الأجنبی وما عدا ما إذا کان الخیار لهما علی ما

ستعرف الحال فیه موافق لما فی السرائر، وجامع الشرائع والإرشاد، وشرحه، ومجمع البرهان،(2) من أنّ التلف إن کان فی مده الخیار فهو ممّن لاخیار له. ثم قال: وهو معنی ما

فی الشرائع والتحریر والتذکره و المسالک والمفاتیح(3) من أنّه إن کان الخیار للبائع

فالتلف من المشتری، وإن کان للمشتری فالتلف فی البائع. ثم قال: ولا أجد فی شیء من ذلک خلاف؛ علامه در کتاب قواعد و تذکره و محقق ثانی و فاضل میسی حکم کرده اند که اگر خیار برای بایع، یا هردو آنها یا برای شخص بیگانه ای باشد، تلف از مشتری است. اما اگر خیار تنها برای مشتری باشد تلف از بایع است. این حکم

1- قواعد، ج2، ص 69؛ تذکره الفقهاء، ج 11، ص 181؛ جامع المقاصد، ج 4، ص 308 .
2- شرائع، ج 2، ص 249؛ جامع الشرایع، ص 247؛ إرشاد الاذهان، ج 1، ص 375؛ مجمع الفائده والبرهان،ج 8، ص 243.
3- تحریر، ج 2، ص 294؛ تذکره، ج 11، ص 181؛ مسالک، ج 3، ص 216 .