قواعد مهم فقهی جلد 2 صفحه 440

اجماع کرده اند، بلکه این ضروری تمام ادیان و ملل است».(1)

علاوه بر اجماع، استقرار سیره عقلا در تمامی زمان ها و مکان ها بر قبول اقرار هرکسی علیه خویش و نیز روایات عام و خاصی که پیرامون این قاعده وارد شده، دلالت بر این قاعده دارند.

از جمله روایات عام، روایتی است که جماعتی از علمای ما در کتاب های استدلالی شان از قول پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نقل کرده اند :

«إِقرَارُ العُقَلاءِ عَلی أَنفُسِهِم جَائِزٌ»(2) ؛ اقرار عقلا علیه خودشان جایز است.

با این حال ما هیچ کدام از عامه و خاصه را نیافتیم که این روایت را در کتب حدیثی نقل کرده باشند مگر ابن ابی جمهور که در «درر اللئالی» از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نقل می کند: «إِقرَارُ العُقَلاءِ عَلی أَنفُسِهِم جَائِزٌ»(3) .

حتی صاحب وسائل الشیعه نیز آن را از هیچ منبع روایی نقل نکرده بلکه به روایت جماعتی از علما در کتب استدلال نسبت به آن اکتفا کرده است.

روایت دیگر، روایتی است که جراح مدائنی از امام صادق علیه السلام نقل می کند :

«لا أَقبَلُ شَهادهَ الفَاسِقِ إلّا عَلی نَفسِهِ؛ شهادت فاسق را جز علیه خودش قبول نمی کنم».(4)

و نیز روایت مرسله محمد بن حسن عطار از بعضی از اصحابش از امام صادق علیه السلام که فرمود :

«المُؤمِنُ أَصدَقُ عَلی نَفسِهِ مِنْ سَبْعِینَ مُؤمِنآ عَلَیهِ؛ مؤمن بر نفس خویش راستگوتر است از 70 مؤمن که علیه او اقرار کند».(5)

دلالت این حدیث مانند سندش بدون اشکال نیست؛ زیرا ممکن است که از قبیل این روایت باشد که :

1- عوائد الأیّام، ص 488.
2- وسائل الشیعه، ج 16، کتاب اقرار، باب 3، ح 2.
3- عوالی اللئالی، ج 1، ص 223، ح 104.
4- وسائل الشیعه، ج 16، کتاب اقرار، باب 6، ح 1.
5- وسائل الشیعه، ج 16، کتاب اقرار، باب 3، ح 1.