- اهداء 1
- اشاره 6
- 2- مفهوم شناسی 7
- 1-3- بهره برداری آزاد 8
- 3- کاربری 8
- اشاره 8
- 2-3- بیشتر برای تردد 9
- 3-3- تنها برای تردد 11
- اشاره 17
- اشاره 18
- 1- بهره برداری های خطر ساز 18
- 1-1- حکم تکلیفی 18
- 2-1- حکم وضعی 19
- 2- بهره برداری های اختلال ساز 22
- اشاره 22
- اشاره 24
- 1-1-2- تجاوز از حدود الهی 24
- 1-2- حکم تکلیفی 24
- 2-1-2- قاعده نفی حَرَج 25
- اشاره 30
- اشاره 31
- 1-1- ساخت دکه 31
- اشاره 31
- 1- ساخت وساز 31
- 1-1-1- حکم تکلیفی 32
- 2-1- ساخت مسجد 35
- اشاره 37
- 3-1- ساخت سایه بان 37
- 1-3-1- حکم تکلیفی 38
- 2-3-1- حکم وضعی 42
- 2- باز کردنِ در به معابر 42
- 3- حفاری 43
- اشاره 43
- 1-3- با انگیزه های شخصی 44
- 2-3- با انگیزه های عمومی 44
- 4- خرید و فروش 47
- 1-5- حکم تکلیفی 51
- اشاره 51
- 2-5- جابه جا کردن 51
- 3-5- اختلاف در گزینش مکان 52
- 4-5- ایجاد آفتاب گیر 54
- 6- ایجاد لغزندگی 58
پیشگفتار
حتی اگر اجتماعی بودن را ویژگی ذاتی و غریزی انسان ندانیم و در درستی گزاره «الانسان مدنی بالطبع» تردید داشته باشیم، ناگزیریم بپذیریم عوامل مختلفی در روند شکل گیری زندگی اجتماعی انسان نقش داشته اند که شاید بتوان محدودیت منابع طبیعی، گرایش به بهره برداری نامحدود از طبیعت و سرانجام، محدودیت توان انسان را از جمله مهم ترین و مؤثرترین آن ها دانست، زیرا با وجود این سه واقعیت انکارناپذیر، بهره مندی از رفاه و توسعه بیشتر جز با ورود به زندگی جمعی و استفاده از توان و امکانات دیگران امکان پذیر نخواهد بود.
ضرورت زندگی جمعی برای انسان هیچ گاه به معنای نادیده گرفتن تک تک انسان ها به عنوان عناصر سازنده آن جامعه نیست، زیرا جامعه بدون در نظر گرفتن عناصر سازنده خود، هویتی مستقل ندارد؛ اما از این واقعیت نیز نمی توان چشم پوشی کرد که انسان در جامعه به واسطه برخورداری از موقعیت های اجتماعی و در نتیجه، قدرت و امکانات بیشتر، قابل مقایسه با انسان به عنوان فرد و موجودی ورای جامعه نیست.
توجه هم زمان به دو عنصر فرد و جامعه و نادیده نگرفتن هریک به سود دیگری، در نظام حقوقی و فقه اسلامی که تکالیف آن، ناظر به سود