حقوق گذرگاه ها و سد معبر در فقه اسلامی صفحه 38

1- المجموع فی شرح المهذب، 19/21.

2- اختصاص دادن بحث به گذرگاه های عمومی از آن جهت است که از نظر فقها، خیابان های بن بست هم چون خیابان های باز نبوده، احداث پیش آمدگی در آن ها منوط به اجازه همه مالکان است؛ برای اطلاع بیشتر، ر.ک: فقه الصادق فی شرح التبصره، 19/474.

- روشن: سایه بانی است در امتداد عرض خیابان یا پیاده رو بدون پایه های ثابت در سطح گذرگاه.

شایان ذکر است که در برخی از منابع فقهی، افزون بر جنبه سایه بان بودن این موارد، بحث ساخت و ساز بر روی آن ها نیز مطرح شده است که در این صورت، موضوع بحث، پیاده روهای مسقّف (رواق) خواهد بود.(1)

1-3-1- حکم تکلیفی

آیا اهالی خیابان (اهل السکه) می توانند در مقابل درِ منزل یا دکّان خود، یکی از این سه نوع سایه بان را نصب کنند؟

در پاسخ به این سؤال، دو نظریه جواز مشروط و حرمت مطلق مطرح شده است:

نظریه اول، جواز مشروط: فقهای طرفدار این نظریه برای اثبات جواز، یکی از دو شرط زیر را معتبر دانسته اند:

الف) فقدان ضرر: از نظر برخی از فقها، هنگامی نصب سایه بان در سطح گذرگاه جایز است که این کار باعث آسیب دیدن دیگران نشود؛(2) در غیر این صورت، نه تنها این کار جایز نیست، (3) بلکه در صورت ساخت،