حقوق گذرگاه ها و سد معبر در فقه اسلامی صفحه 47

1- هدایه العباد، 2/276، شماره957؛ خویی، منهاج الصالحین، 2/160، شماره748؛ روحانی، منهاج الصالحین، 2/179، شماره714؛ سیستانی، منهاج الصالحین، 2/266، شماره936.

2- با این توضیح، دیگر جایی برای حکم به جواز حفر چاه بالوعه در سطح معابر عمومی به استنادِ داشتن حق ارتفاق باقی نمی ماند؛ ر.ک: تحریر الوسیله، 2/209.

3- الکافی، 7/349، شماره1.

4- الکافی، 7/350، شماره7.

أو حفر شیئا فی طریق المسلمین فأصاب شیئا فعطب، فهو له ضامنٌ؛(1) هرکس ناودان یا فاضلاب خانه اش را به گذرگاه مسلمانان باز کند یا در گذرگاه میخی بکوبد یا حیوانی را ببندد یا چاهی حفر کند و کسی با آن برخورد کند

و تلف شود، ضامن است.

در ماده 15 آئین نامه پیش آمدگی های ساختمانی در گذرها مصوب 1318 چنین آمده است:

کندن سطح گذرها و پیاده رو جهت کاشتن درخت و مجاری آب یا لوله کشی و سیم گذاری و غیره بدون پروانه شهرداری ممنوع است.(2)

4- خرید و فروش

دست فروشی از جمله مشاغل اجتماعی و روش های کسب درآمد است. بالا بودن هزینه خرید یا اجاره دکان و هم چنین هزینه های جانبی آن باعث می شود که عده ای فرصت انجام تبادلات اقتصادی را در بنگاه های کوچک یا بزرگ نیابند و از اماکن عمومی هم چون خیابان ها برای انجام کارهای بازرگانی استفاده کنند. دست فروشان به علت پایین بودن هزینه هایشان، کالاهای خود را با قیمتی ارزان تر از بنگاه ها (دکان ها) عرضه می کنند و در نتیجه، اقبال عمومی برای خرید از آن ها در برخی موارد بیشتر است. این خود به عاملی برای ایجاد چالش میان صاحبان بنگاه ها و فروشندگان دوره گرد تبدیل می شود.

به هر حال، برای فقهای مسلمان از دیرباز این پرسش مطرح بوده