موضوع شناسی فقه صفحه 27

- مراد از اینکه گفته می شود تشخیص موضوع در شان فقیه نیست چیست ؟ اینست که:

1 - شناسایی آن دسته از موضوعاتی که شارع به نحو جزئی و یا کلی در آنها دخالت کرده ، در همان حد دخالت شده به عهده فقیه است .

2 - شناسایی آن دسته از موضوعاتی که شرع یا اصلا در آنها دخالتی نداشته یا اگر داشته در بخشی از آن نظر داشته ، تشخیص موضوع یا تماما و یا در همان حد دخالت نشده از عهده فقیه به عنوان فقیه ، بیرون است منتهی موضوع :

- اگر از موضوعات عادی است ، شناسایی آن هم عادی است و اگر از موضوعات تخصصی است ، شناسایی آن با خبره است .

نکته : به نظر می رسد که : دخالت فقیه ، در بیان مصادیق و یا مفاهیمی که شرع در آنها دخالت نکرده است ، صحیح نباشد . چرا ؟

چون که امکان دارد تشخیص مکلفین راجع به چنین موضوعاتی برخلاف تعیین فقیه باد .

مرحوم سید مصطفی خمینی (ره ) در اینجا یک قدم به جلوتر گذاشته و اظهار می دارد که حتی اگر روایتی آن هم صحیح ، موضوعی مثل عیب را معنا کند ، صرف وجود روایت کافی نیست . چرا ؟ زیرا چه بسا روایت در صدد تعریف موضوع به حسب معنای پذیرفته شده در همان منطقه صدور روایت بوده باشد که در این صورت ، بر معنای نزد همان منطقه حمل می شود . ( سید مصطفی خمینی ، مستند تحریر الوسیله ، ج 2 ، 7-286 )

الحاصل : در آن دسته از موضوعاتی که تخصص هستند و خود فقیه فاقد شناخت کافی نسبت به آن موضوعات است ، نیاز به متخصص و کارشناس می باشد .

- پس لازم است قبل از ورود به بحث مرجع شناخت ، چند نکته اساسی را به عنوان مطالب مقدماتی مورد بحث و بررسی قرار دهیم :