موضوع شناسی فقه صفحه 63

قطعه کاغذ را برمی داشت و گوشت به هفت قسمت مساوی بین هفت برنده تقسیم می شد و بازنده ها نه تنها سهمی نداشتند بلکه هر کدام باید یک سوم قیمت را بپردازند.این مطلب عملا در بسیاری از شرکت های هرمی وجود دارد، با این تفاوت که برندگان اقلیت شرکت کنندگان و بازندگان اکثریت آن ها هستند.

البته روح هر سه دلیل شبیه یکدیگر است و در عنوان اکل مال به باطل در سه چهره مختلف شریکند.

قابل توجه اینکه به ادله دیگری نظیر قاعده غرور، قاعده لا ضرر، بیع غرری و غش و تدلیس نیز استدلال شده است.

تبعات منفی

این شرکت ها هر جا نفوذ کرده اند آثار و تبعات منفی فراوانی از خود به جای گذاشته که مهمترین آن ها، تبعات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی است. ناهنجاری های اجتماعی و رفتاری، بروز اختلافات خانوادگی، بی ثباتی نظام اقتصادی، انتقال سرمایه و ارز از کشورها به صورت غیر قانونی، تنبلی و فرار از مسئولیت های اجتماعی، عادت به بیکارگی و انتظار ثروت های کلان و بادآورده، ترویج فساد و اشاعه فحشا و بی بندوباری که از این ابزار غالبا برای پیشرفت کارشان استفاده می کنند. آلودگی زندگی به مال حرام، دغل کاری و کلاهبرداری و مانند آن از آثار و تبعات منفی این شرکت ها است. از نظر سیاسی هم در بعضی از کشورها(مانند آلبانی) فعالیت آن ها در طی سال های 1995 تا 1998 باعث سقوط حکومت این کشور شد.در یک عبارت کوتاه می توان آثار منفی اینگونه شرکت ها و علت واقعی اکل مال به باطل بودن آن ها را چنین مشخص کرد: آن ها پول های کلانی را یا به عنوان حق عضویت و یا به عنوان فروش اجناس به قیمت غیر واقعی و یا عناوین دیگرگردآوری می کنند و برای اینکه بازار آن ها داغ باشد