علل الشرائع جلد1 صفحه 181

اگر چه صاحب علم قبلا فقیر و بدون مال باشد، قوّت و نیرو اگر چه صاحب علم پیش از تحصیل علم ناتوان باشد، بزرگی اگر چه صاحب علم قبل از عالم شدن حقیر و ناچیز محسوب می شده، قرب به درگاه الهی اگر چه قبلا دور از آن بوده، جود و بخشندگی یعنی حقائق را بر مردم بذل و بخشش می کند اگر چه به خاطر نداشتن مال از بذل مال بخل بورزد، حیاء و شرم از بیهوده گویی اگر چه قبلا لاف می زد و زبان به کلمات حساب نشده می گشود، هیبت و صولت معنوی اگر چه از نظر زخارف دنیویی بی قدر باشد، سلامت و صحت از امراض روحی اگر چه در بدنش مرض باشد.

شعبات دهگانه رشد

از رشد و هدایت ده شعبه منشعب می شود به این شرح:

سداد (درستی در کردار و رفتار)، هدایت، نیکی، پرهیزکاری، پرستش حقّ تعالی، اتّخاذ طریق مستقیم و میانه، در تمام امور رعایت حدّ وسط کردن و اجتناب از افراط و تفریط، قناعت و خشنود بودن به آنچه قسمتش شود، جوانمردی، راستی.

شعبات دهگانه عفاف

از عفاف و پرهیزکاری ده شعبه منشعب می شود به این شرح:

کفایت (بی نیازی از غیر خدا) فروتنی و خضوع، درستی با دیگران، رعایت کردن حقوق دیگران، شکیبایی، کمک نمودن دیگران، داشتن یقین و اطمینان، خشنود بودن از آنچه دارد، آرام بودن در دنیا و آخرت، گردن نهادن و به مخالفت نپرداختن نسبت به فرامین و نواهی الهی.

شعبات دهگانه صیانت

از صیانت و نگاهداری نفس از شبهات و مکروهات ده شعبه منشعب می شود به این شرح:

باز داشتن خود از ناپسندی ها، اجتناب از محرّمات، نیکو ثنا و حمد الهی بجا آوردن، تزکیه نفس از رذائل، مروّت و مردانگی، کرم و بخشندگی، غبطه خوردن به حال نیکان و تقاضای همانند ایشان شدن، سرور و نشاط. مناله (داشتن درجه ای که به واسطه آن به اشرف مقاصد نائل شود) اندیشیدن.

شعبات دهگانه حیاء

از حیاء و شرم ده شعبه منشعب می شود به این شرح: