علل الشرائع جلد1 صفحه 199

عرض کردم: گمانشان این است که چون پیامبر کتابت نمی دانستند به این اسم خوانده شدند.

امام علیه السّلام فرمودند: دروغ پنداشته اند، از رحمت خدا دور باشند، این سخن کجا صحیح می باشد در حالی که خداوند در کتاب محکم خودش می فرماید:

هُوَ الَّذِی بَعَثَ فِی الْأُمِّیِّینَ رَسُولًا مِنْهُمْ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ آیاتِهِ وَ یُزَکِّیهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَهَ (اوست خدای که میان عرب امّی «یعنی قومی که خواندن و نوشتن نمی دانستند» پیغمبری بزرگوار از همان مردم برانگیخت تا بر آنان آیات وحی خدا را تلاوت کند و آنها را از لوث

جهل و اخلاق زشت پاک سازد و شریعت کتاب آسمانی و حکمت الهی بیاموزد).

چگونه تعلیم دهد چیزی را که بلد نیست، به خدا سوگند رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله به هفتاد و دو زبان می خواند و می نوشت یا فرمود: به هفتاد و سه زبان می خواند و می نوشت.

و امّا این که به آن حضرت امّی گفتند به خاطر این بود که آن جناب از اهل مکّه بود و مکّه از امّهات و مهم ترین شهرها بود و همین مراد حقّ عزّ و جلّ است که می فرماید:

لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُری وَ مَنْ حَوْلَها (و برای این که اهل مکه و حوالی و اطراف آن را انذار کند).

حدیث (2) محمّد بن الحسن رضی اللَّه عنه می گوید: سعد بن عبد اللَّه، از حسن بن موسی الخشاب، از علی بن حسان و علی بن اسباط و دیگران به طور مرفوع از حضرت ابی جعفر علیه السّلام نقل کرده اند، راوی می گوید: محضر امام علیه السّلام عرض کردم: مردم گمان می کنند رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله نه می نوشتند و نه می خواندند؟

حضرت فرمودند: دروغ می گویند، خدا لعنتشان کند، این حرف کجا صحیح می باشد با این که حقّ عزّ و جلّ می فرماید: هُوَ الَّذِی بَعَثَ فِی الْأُمِّیِّینَ تا آخر پس چگونه مردم را تعلیم کتاب و حکمت می کرد با این که خواندن و نوشتن بلد نبود؟! راوی می گوید: عرضه داشتم: پس چرا حضرتش را امّی می خوانند؟

فرمود: چون منسوب به مکّه است و همین معنا مراد از فرموده حقّ تعالی است که می فرماید: لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُری الخ پس امّ القری مکّه است لذا به حضرت که منسوب به آن است گفته شده امّی.

علل

الشرائع / ترجمه ذهنی تهرانی، ج 1، ص: 431

حدیث (3) احمد بن محمّد بن یحیی العطّار رحمه اللَّه علیه می گوید: سعد بن عبد اللَّه از عبد اللَّه بن عامر، از رحمان بن ابی نجران، از یحیی بن عمران حلبی، از پدرش، از حضرت ابی عبد اللَّه علیه السّلام، راوی می گوید: از امام علیه السّلام راجع به فرموده حقّ عزّ و جلّ:

وَ أُوحِیَ إِلَیَّ هذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَکُمْ بِهِ وَ مَنْ بَلَغَ (و وحی شده به من این قرآن تا شما و هر کس که خبر این قرآن به او رسد را بترسانم).

سؤال شد؟

حضرت فرمودند: پیامبر اکرم صلّی اللَّه علیه و آله به هر زبانی می توانستند انذار کنند.

حدیث (4) محمّد بن الحسن رحمه اللَّه علیه می گوید: سعد بن عبد اللَّه، از محمّد بن حسین بن ابی الخطاب، از شریف بن سابق تفلیسی، از فضل بن ابی قره، از حضرت ابی عبد اللَّه علیه السّلام نقل کرده که آن جناب در ذیل کلام یوسف علیه السّلام که به عزیز مصر فرمود: اجْعَلْنِی عَلی خَزائِنِ الْأَرْضِ إِنِّی حَفِیظٌ عَلِیمٌ (مرا به خزینه داری مملکت و ضبط دارایی کشور منصوب دار که من در حفظ و دارایی و مورد صرف آن دانا و بصیرم) فرمودند: مقصود یوسف این بود که من حافظ آنچه زیر دستم هست بوده و به هر زبانی آگاه و عالم می باشم.

حدیث (5) پدرم رحمه اللَّه علیه فرمود: سعد بن عبد اللَّه از معاویه بن حکیم، از احمد بن محمّد بن ابی نصر، از برخی اصحابش از حضرت ابی عبد اللَّه علیه السّلام نقل کرده که آن حضرت فرمودند:

از منّت هایی که حقّ تعالی بر رسول گرامی اسلام گذارده این

بود که آن جناب می خواندند ولی نمی نوشتند، هنگامی که ابو سفیان به احد متوجّه شد، عباس نامه ای محضر مبارک پیامبر اکرم صلّی اللَّه علیه و آله نوشت، نامه وقتی به حضرت رسید که در یکی از باغ های مدینه نزول اجلال داشتند، حضرت نامه را خوانده و به اصحابشان خبر ندادند فقط به آنها امر فرمودند که به مدینه داخل شوند، هنگامی که اصحاب به مدینه وارد شدند حضرت آنها را از مضمون نامه خبر دادند.

حدیث (6) محمّد بن الحسن رضی اللَّه عنه می گوید: سعد بن عبد اللَّه از احمد بن محمّد بن عیسی، از حسین بن سعید و محمّد بن خالد برقی از محمّد بن ابی عمیر، از هشام بن سالم، از