علل الشرائع جلد1 صفحه 239

فرمودند: علی علیه السّلام بر اهل بصره منّت گذاردند همان طوری که رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله بر اهل مکّه منّت نهادند و امیر المؤمنین علیه السّلام چون می دانستند که به زودی شیعیانش پیدا شده و دولت باطل بر آنها غالب می شود از این جهت اموال اهل بصره را به حال خود گذارد و متعرّض آنها نشد تا دولت باطل بعدی به آن حضرت اقتداء کرده و اموال شیعیان را به یغما نبرد و اکنون شما آثار این سیره حضرت را مشاهده می کنید و می بینید که عین همان سیره نسبت به شیعیان عمل می شود و اگر امیر المؤمنین علیه السّلام تمام اهل بصره را می کشت و اموالشان را اخذ می کرد البته برایش مباح و حلال بود ولی بر آنها منّت نهاد و چنین نکرد تا بعد از آن حضرت بر شیعیانش نیز منّت گذارده شود و اموالشان را نگیرند.

حدیث (2) روایت شده که در روز فتح بصره مردم بر امیر المؤمنین اجتماع کرده و به حضرتش عرض کردند: یا امیر المؤمنین غنائم ایشان را بین ما تقسیم فرما، حضرت فرمودند: کدام یک از شما حاضر است عائشه را در زمره

سهم خود درآورده و او را تصاحب نماید؟! (یعنی این معنا که ممکن نیست پس تقاضای تقسیم اموال اهل بصره را نکنید و مال ایشان را به حال خود بگذارید)

باب صد و بیست و چهارم سرّ این که امیر المؤمنین علیه السّلام در هنگام ولایت و خلافتشان چرا زمین فدک را ترک کردند

حدیث (1) علی بن احمد بن محمّد دقّاق رحمه اللَّه علیه می گوید: محمّد بن ابی عبد اللَّه کوفی، از موسی بن عمران نخعی، از عمویش حسین بن یزید نوفلی، از علی بن سالم، از پدرش، از ابو بصیر، از حضرت ابی عبد اللَّه علیه السّلام، وی گفت: محضرش عرض داشتم: چرا امیر المؤمنین علیه السّلام هنگام ولایتشان بر مردم زمین فدک را اخذ نکرده و به چه علّت آن را ترک نمودند؟

امام علیه السّلام فرمودند: زیرا ظالم و مظلوم هر دو بر خدای عزّ و جلّ وارد شدند.

و خدا مظلوم را اجر و ظالم را عقاب فرمود، لذا حضرت کراهت داشتند چیزی را که خدای متعال غاصبش را عقاب و مغصوب را اجر داده به خود بازگردانند.