علل الشرائع جلد1 صفحه 343

و اگر دو طائفه از مؤمنین با هم به مقاتله پرداختند.

در جواب می گوییم: کسی که مأمور است بین دو گروه مقاتلین را اصلاح کند باید قبل از شروع به قتال و وقوع

نزاع بین آن دو بداند باغی و مبغی علیه کدام می باشند، اگر باغی را از مبغی علیه تشخیص داد و برایش محرز گشت وظیفه اش آن است که همراه مبغی علیه با باغی قتال کند تا او را به امر خدا برگرداند یعنی به واسطه قتال او را به حال پیش از بغی رجوع دهد و اگر باغی را از مبغی علیه تشخیص نداد پس جاهل است و نمی داند مؤمن غیر باغی کدام و مؤمن باغی کدام می باشد، البته مؤمن غیر باغی بعد از فحص و تبیین معلوم می گردد.

و فرق بین مؤمن غیر باغی و باغی آن است که اهل صلاه اجماع دارند بر این که غیر باغی مؤمن است و هیچ اختلافی در صدق اسم مؤمن بر او بینشان نیست ولی در مؤمن باغی اختلاف است، پس به آن مؤمن نمی گویند تا وقتی که اجماع محقّق شود بر ایمانش همان طوری که اجماع است بر این که باغی است، پس به باغی مؤمن نمی گویند مگر وقتی که بر ایمانش اجماع محقّق گردد همان طوری که اجماع قائم است بر بغی او لذا موسوم به باغی می باشد.

سؤال اگر سائل بگوید: خداوند متعال باغی را برادر مؤمنین معرّفی کرده و برادر مؤمن حتما مؤمن می باشد.

جواب در جواب گوییم: ادّعای محالی کرده و حرف بعیدی را ایراد نمودی و شاهد ما بر این گفتار آن است که حقّ تعالی در قرآن کریم هود را که پیامبری است از پیامبران برادر عاد که قومی کافر بودند معرفی کرده و فرموده:

وَ إِلی عادٍ أَخاهُمْ هُوداً با این که هود کافر نبوده و عاد هم موحّد نبودند یا در محاورت به

شخص شامی گفته می شود: یا اخا الشام و به یمانی می گویند: یا اخا الیمن یا در حقّ شخص شمشیر دار که ملازم با شمشیر بوده و با آن مقاتله می کند می گویند: فلان اخ السیف و در تمام این موارد استعمال، از تأویل و مجاز کمک گرفته شده و الّا این طور نیست که اگر کسی را مجازا برادر مؤمن خطاب کردند حتما مؤمن باشد با این که قرآن بر خلاف آن شهادت داده و عرف و لغت نیز شهادت داده که جماد نظیر شام، یمن، سیف، رمح برادر مؤمن است و همان طوری که گفتیم این شهادت از قرآن و لغت