علل الشرائع جلد1 صفحه 373

حدیث (1) احمد بن هارون فامی رضی اللَّه عنه می گوید: محمّد بن عبد اللَّه بن جعفر حمیری، از پدرش، از هارون بن مسلم، از مسعده بن صدقه، از حضرت صادق جعفر بن محمّد، از پدر بزرگوارش، از آباء گرامش علیهم السّلام نقل نموده که فرمودند: خداوند عزّ و جلّ وقتی می بیند که اهل قریه و بادیه ای اسراف در معاصی می کنند در حالی که سه نفر مؤمن در بین آنها است نداء می کند: ای کسانی که نافرمانی مرا می کنید اگر مؤمنینی که اظهار محبّت و مودّت به جلال من نموده و زمین و مساجد مرا با نمازشان آباد می کنند و به جهت خوف از من در سحرها طلب آمرزش می نمایند، نبودند حتما عذابم را بر شما فرود می فرستادم و باکی هم نداشتم

باب صد و هشتاد و یکم سرّ پدید آمدن زمستان و تابستان

حدیث (1) ابو الهیثم عبد اللَّه بن محمّد می گوید: محمّد بن علی بن یزید صائغ از سعید بن منصور از سفیان از زهری، از سعید بن مسیّب، از ابو هریره، وی می گوید: رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله فرمودند: هنگامی که گرما شدّت پیدا می کند نماز (منظور نماز ظهر و عصر است) را تأخیر بیاندازید تا هوا خنک تر شود چه آن که این گرما ناشی از زبانه کشیدن آتش جهنّم می باشد، آتش دوزخ از کثرت و غلیان بر مکان خود مستولی شد و در تنگنا قرار گرفت پس حقّ تعالی به آن اذن داد که دو نفس بکشد، یک نفس در زمستان و یک نفس در تابستان، پس شدّت گرما در تابستان از زبانه کشیدن و شعله ور شدن

آن بوده و شدت سرما در زمستان از زمهریر جهنّم می باشد.

مصنّف این کتاب گوید: معنای

«فابردوا بالصّلاه»

یعنی شتاب در خواندن نماز کنید، این کلمه مشتقّ از «برید» یعنی نامه رسان می باشد و شاهد بر این معنا روایتی است که وارد شده: هیچ نمازی وقتش فرا نمی رسد مگر آن که فرشته ای ندا می کند:

بایستید به سوی آتشی که بر پشت سر خود افروخته اید، پس آن را با خواندن نماز خاموش کنید «1».

تأویل مرحوم صدوق رحمه اللَّه علیه این است که فرموده: کلمه «ابردوا» مأخوذ از برید است و برید رسول و فرستاده بادپا را گویند.

بدون تردید اخذ «ابردوا» از «برید» به معنای مذکور بعید می باشد بلکه مشتقّ از «تبرید» است یعنی نماز ظهر را به تأخیر اندازید تا شدّت گرمای هوا کمتر شود.

ص: 791

باب صد و هشتاد و دوّم اسرار و علل شرایع و احکام و اصول اسلام

اشاره

حدیث (1) پدرم رحمه اللَّه علیه فرمود: سعد بن عبد اللَّه از ابراهیم بن مهزیار، از برادرش علی از حمّاد بن عیسی، از ابراهیم بن عمر باسنادش به طور مرفوع تا علی بن ابی طالب علیه السّلام، حضرت می فرمودند: بالاترین چیزی که متوسّلین به آن توسّل می جویند عبارت است از: ایمان به خدا و رسولش، جهاد در راه خدا و کلمه اخلاص که فطرت می باشد، نماز را تمام و صحیح بجا آوردن که ملّت می باشد، پرداختن زکات که از فرائض و واجبات الهی است، روزه ماه رمضان که سپر است از عذاب الهی، حجّ خانه خدا که برطرف کننده فقر و محوکننده گناه است، صله رحم که زیادکننده مال و به تأخیر اندازنده مرگ است، صدقه دادن پنهانی که پاک کننده گناهان و خاموش نماینده آتش غضب پروردگار است، کارهای نیک و پسندیده نمودن که مرگ بد را از شخص دور کرده و وی را از اشیاء خوارکننده حفظ می کند آگاه باشید و به شما هشدار می دهم راست بگویید که خدا با راستگویان است و از دروغ بپرهیزید که دروغ ایمان را دور می سازد، بدانید راستگو در ساحل نجات و کرامت است و دروغگو در کنار هلاکت می باشد، نیک گفتار باشید که با آن شناخته می شوید و عمل به آن کنید تا اهل آن باشید امانت را به صاحبش رد کنید، کسی که با شما قطع کرد شما وصل نمایید، کسی که از شما چیزی درخواست نمود بیش از آنچه خواسته به او بدهید.

حدیث (2) محمّد بن موسی بن متوکّل رضی اللَّه عنه از علی بن حسین سعدآبادی، از احمد بن ابی عبد اللَّه برقی

از اسماعیل بن مهران، از احمد بن محمّد بن جابر، از حضرت زینب سلام اللَّه علیها بنت علی بن ابی طالب علیه السّلام فرمود: حضرت فاطمه علیهما السّلام در خطبه ای فرمودند: خدا در بین شما عهدی دارد که تقدیمتان داشته و جانشینی دارد که حاکم