علل الشرائع جلد1 صفحه 55

باد عقیم در زیر زمینی که ما بر رویش قرار گرفته ایم با هفتاد هزار مهار آهنی کنترل شده، بر هر مهاری هفتاد هزار فرشته موکّلند، زمانی که پروردگار عزّ و جلّ این باد را بر قوم عاد مسلّط نمود، نگهبانان باد از حقّ تعالی اذن خواستند که از زمین همچون جریان هوا در دو لوله بینی گاو خارج شوند واقع این است که اگر باری عزّاسمه چنین اذنی می داد چیزی در زمین نبود مگر آن که طعمه حریق می شد لذا خدای عزّ و جلّ به نگهبانان باد وحی نمود که از زمین بسان خروج از منفذ انگشتری بیرون روند و پس از اجراء شدن این فرمان قوم عاد به واسطه باد هلاک شده و نابود گشتند و حقّ عزّ و جلّ در روز قیامت با همین باد کوهها را از بیخ کنده و تلّه ها و پشته ها را زیر و رو نموده و شهرها و قصرها را ویران می فرماید و به همین معنا اشاره دارد فرموده حقّ عزّ و جلّ در قرآن کریم: یَسْئَلُونَکَ عَنِ الْجِبالِ، فَقُلْ یَنْسِفُها رَبِّی نَسْفاً، الخ.

«قاع» زمینی است که در آن گیاه نمی باشد و «صفصف» زمینی است که پستی و بلندی و اعوجاجی نداشته بلکه هموار و مسطّح می باشد و «امت» یعنی زمینی مرتفع و بلند، بنا بر این معنای آیه چنین است:

ای پیامبر، از تو می پرسند روز قیامت کوهها چه می شوند؟ جواب بده: خدای من چنان آنها را از بنیاد برکند که خاک شده و خاکش بر باد

دهد، سپس پستی و بلندیهای زمین را چنان هموار کند که در آن کسی هیچ بلندی و پستی نبیند.

و امّا سرّ نامیدن این باد به «ریح عقیم»:

جهتش آن است که باد یاد شده آبستن است به عذاب و منقطع می باشد از رحمت نظیر منقطع بودن شخص از فرزند.

باد مزبور قصرها و شهرها و بناهای محکم (مانند قلعه ها) را چنان در هم کوفته و خورد می کند که تمام به هیئت قبل یعنی ریگ ها و کلوخ های بسیار ریز درآمده و با وزش باد به اطراف پراکنده می شوند و فرموده حقّ عزّ و جلّ در قرآن شریف که می فرماید:

ما تَذَرُ مِنْ شَیْ ءٍ أَتَتْ عَلَیْهِ إِلَّا جَعَلَتْهُ کَالرَّمِیمِ یعنی: آن باد مهلک به چیزی نمی گذشت مگر آن که او را مانند استخوان پوسیده می گرداند، اشاره به همین معنا دارد.

و امّا سرّ زیاد شدن ریگ در این شهرها آن بود که باد ساختمان های واقع در آنها را خورد نمود و هفت شب و هشت روز متوالی بر عادیان وزید پس میدیدی ایشان را مردگانی که گویا تنه های درخت خرما بوده که تو خالی هستند و با وزیدن باد بر