علل الشرائع جلد1 صفحه 8

و امّا این که به درازگوش «حرّ» گفته اند جهتش آنست که: اوّلین کسی که بر دراز گوش نشست حوّاء بود، وی درازگوشی داشت که برای

زیارت نمودن قبر فرزندش هابیل بر آن سوار می شد و در اثناء راه مکرّر می گفت: وا حرّاه و هر وقت این عبارت را ادا می نمود حیوان راه می رفت و در وقتی که ساکت می شد حیوان نیز از رفتن باز می ماند، پس گویا این کلمه نام این حیوان است که وقتی آن را می شنود به وجد آمده و حرکت می کند، بعدا مردم در آن تصرّف کرده و کلمه «وا حرّاه» را «حرّ» گفتند.

ح: و امّا وجه تسمیه «درهم» به این نام آنست که، درهم دار همّ «1» و حزن است، کسی که آن را جمع نموده و در طاعت خدا صرف نکند حقّ تعالی در آتش واردش می نماید.

و وجه تسمیه «دینار» به این اسم آنست که دینار دار نار و آتش است، کسی که آن را گرد نماید و در طاعت حقّ خرج نکند خداوند او را در آتش می برد.

یهودی پس از استماع این جوابها عرضه داشت:

ای امیر مؤمنان راست و صحیح فرمودی، آنچه را که ایراد کردی در تورات یافته ایم، پس از آن به دست حضرت اسلام آورد و ملازم آن جناب بود تا در جنگ صفّین کشته شد.

باب دوّم سرّ پرستیده شدن آتش

حدیث (1) پدرم رحمه اللَّه علیه فرمود: سعد بن عبد اللَّه، از محمّد بن حسین بن ابی الخطاب و احمد بن محمّد بن عیسی نقل نمود که ایشان گفتند: محمّد بن سنان از اسماعیل بن جابر و کرام بن عمرو و این دو از عبد الحمید بن ابی دیلم نقل کردند که وی از حضرت ابی عبد اللَّه علیه السّلام نقل نمود که آن حضرت فرمودند: هنگامی که قابیل دید آتش، قربانی «2» هابیل را پذیرفت

و قربانی او را اعتناء نکرد شیطان به وی گفت:

______________________________
(1)- مرحوم مجلسی در کتاب بحار الانوار ج (10) ص (14) می فرماید: شاید کلمه «درهم» در اصل «دار همّ» یعنی خانه حزن و اندوه بوده سپس در اثر کثرت استعمال به «درهم» مبدّل گردیده.
(2)- مقصود از «قربانی» چیزی است که با آن به حقّ تعالی تقرّب جویند اعم از ذبیحه یا غیر آن.

در تفسیر شریف لاهیجی می نویسد: آورده اند که هابیل صاحب گوسفندان بود، برّه ای فربه و خوب که به غایت آن را دوست می داشت آورد و به سر کوهی نهاد، قابیل صاحب زرع بود، دسته ای گندم ضعیف کم دانه را آورده و در همان موضع قرار داد، پس قربانی هابیل قبول شد به این نحو که آتش سفید بی دود از آسمان فرود آمد و گوسفند را بخورد ولی به قربانی قابیل التفاتی نکرد و از آن درگذشت.