لوامع صاحبقرانی، مقدمه، ص: 1 صفحه 193

کر هست خصوصا بر مذهب قمیان.

و در روایتی کالصحیح از حضرت صادق صلوات اللَّه علیه پرسیده اند که اگر سبویی نه صد رطل آب داشته باشد نجس می شود. حضرت فرمودند: که بلی.

و این حدیث دلالت می کند که قلتین ممکنست که یک کر و نصف کر باشد. و در روایتی کالصحیح از آن حضرت وارد شده است که فرمودند که مقدار کر مثل این خم است و اشاره فرمودند به خمی از خمهائی که در مدینه مشرفه می باشد، و آب در آن می کنند.

و در روایت صحیح از زراره منقول است که هر گاه آب زیاده از راویه

باشد چیزی او را نجس نمی کند اگر چه مرده که در آن افتاده باشد از هم به پاشد، مگر آن که بوی آب بگردد به نجاست. و این روایت را حمل کرده اند که با زیادتی کر باشد، و یا آن که چون راویها که بر شتر بار می کنند ممکنست که کر باشد. و جمعی از علما گفته اند که اختلاف مقادیر به اعتبار کثرت و قلت نجاست است و اللَّه تعالی یعلم. و اصحاب بر سه شبر و نیم شبر اکثر مردمان در سه شبر و نیم، در سه شبر و نیم است. یا هزار و دویست رطل عراقی، و رطلی نود و یک مثقال شرعی است، و مثقال شرعی علی الظاهر سه ربع مثقال صیرفی متعارف است که بمن شاهی شصت و هشت من و یک چاریک است.

و بر احتمالی که مثقال شرعی مثقال مشهور باشد نود و یک من شاهی می شود و شبری تخمینا یک من و سه چهار یک شاه آب می گیرد، و بنا بر آن هفتاد من شاه می شود، و این قریبست با مثقال شرعی. و اختلاف بسیار در آب می باشد بحسب سنگینی و سبکی بنا بر این جمعی کثیر از علماء وزن را اعتبار نمودند و اختلاف اشبار را حمل بر اختلاف آبها نموده اند که اگر آب سبک باشد سه شبر و نیم اعتبار می کند و اگر سنگین باشد سه شبر، و اگر وسط باشد سی و شش شبر، و این قول نیز بعید است بلکه اظهر مذهب سه شبر است، و