لوامع صاحبقرانی، مقدمه، ص: 1 صفحه 216

و یداه قذرتان ضرب یده فی الماء و قال بسم اللَّه و هذا ممّا قال اللَّه عزّ و جلّ وَ ما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ «1» و کذلک الجنب اذا انتهی إلی الماء القلیل فی الطّریق و لم یکن معه اناء یغرف او یغترف به و یداه قذرتان یفعل مثل ذلک) بدان که هر جا «او» گفته می شود معنیش آنست که نسخه دیگر چنین است که مذکور می شود بعد از آن پس اگر شخصی داخل حمام شود و ظرفی نداشته باشد که از آنجا آب بردارد و دستهای او قذر باشد یعنی کثیف، یا نجس دست به آب

زند و بگوید بسم اللَّه و غسل کند، و این حکم داخل است در عموم قول حق سبحانه و تعالی که فرموده است: که حق جل و علا در دین شما حرجی و تنگی قرار نداده است. و هم چنین است حکم جنب هر گاه در راه به آب قلیلی رسد، و ظرفی نداشته باشد که از آن ظرف آب بردارد، و بر دستهای خود بریزد، و دستهای او قذر باشد چنان می کند که اول کرد یعنی بسم اللَّه می گوید و آب برمی دارد، و غسل می کند.

بدان که چون قذر را اطلاق می کنند بر چرکن و نجس پس اگر آب حمام کر باشد بهتر آنست که دست را بیرون بشویند، و بعد از آن غسل کنند، و چون ظرفی ندارد بسم اللَّه تدارک آن سنت می کند، و در این صورت آب قلیل راه را حمل می کنیم که کر باشد، یا اندکی زیاده از کر و همان در دست نجس داخل کردن خوف انفعالی در آن هست.

چنانکه در حدیث از محمد بن اسماعیل بن بزیع وارد شده است که من نوشتم به شخصی که از حضرت امام رضا صلوات اللَّه علیه سؤال کند که آبهای غدیر جمع می شود از آب باران، یا از چاه می کشند، و مردمان در آنجا استنجا می کنند، یا جنب غسل می کند در چه مرتبه جایز نیست؟ پس حضرت فرمودند