لوامع صاحبقرانی، مقدمه، ص: 1 صفحه 259

که هر گاه گوسفندی در چاه رود آب چاه را متغیر می سازد و چون این مقدار آب بکشند تغییر آن برطرف می شود و اگر متغیر نشده باشد نزح مستحب خواهد بود.

بدان که در خون قلیل و کثیر خلافی عظیم هست در میان علما و اکثر بر آنند که از برای قلیل ده دلو می کشند و از جهت کثیر پنجاه دلو و اخباری که در خون وارد شده است در قلیل دلاء اندکست و در کثیر حدیث علی بن جعفر و اقوال اکثر دلیل ندارد و آن چه صدوق گفته است حق است و اگر از جهت خونهای غیر خون گوسفند پنجاه دلو بکشند با کثرت بهتر است.

و اکثر علما گفته اند که از جهت خون حیض و نفاس و خون استحاضه و خون نجس العین جمیع آب

را می کشند و آن نیز دلیلی ندارد و ظاهر آن خونها نیز مثل سایر خونها بوده باشد و اگر همه را بکشند احوط است و هم چنین هر چه نصی در آن نباشد مثل منی و بول زن و بول صبیه و ملاقات کافر چاه را به آن که برود در چاه و بیرون آید و هم چنین خوک اگر زنده بیرون آید یا فضله سگ و گربه و سایر فضلات نجس غیر فضله انسان بهتر آنست که تمام آب را بکشند اگر چه اظهر آنست که واجب نیست و اللَّه تعالی یعلم.

(و سأل یعقوب بن عثیم ابا عبد اللَّه علیه السّلام فقال له بئر ماء فی مائها ریح یخرج منها قطع الجلود فقال لیس بشی ء لأنّ الوزغ ربّما طرح جلده انّما یکفیک من ذلک دلو واحد) از آن حضرت صلوات اللَّه علیه سؤال نمود که چاه آبی داریم و بو کرده است و پارهای پوست بیرون می آید که ظاهرش آنست که حیوانی در چاه مرده باشد چه کنیم حضرت فرمود که باکی نیست گاه باشد که پوست چلپاسه باشد که در زندگی می اندازد مثل مار یک دلو کافیست که بکشی.

و این حدیث نیز دلالت می کند که احتمالات دور کافیست بواسطه عدم