لوامع صاحبقرانی، مقدمه، ص: 1 صفحه 326

است صلوات اللَّه علیهما، و احتمالی دارد که ابو الحسن امام

رضا باشد اما بعید است. و حضرت امام موسی صلوات اللَّه علیه بسیار بعید است.

و چون ظاهر شد که حدیث اوست طریق صدوق بکتاب او صحیح است و او را اگر چه در کتب رجال ذکر نکرده اند و لیکن صدوق ذکر کرده است در عیون که او متکلم خراسان بود و نظیر خود نداشت و مأمون او را حاضر ساخت که با حضرت صلوات اللَّه علیه مباحثه نماید و بحث بسیار کرد و شیعه شد.

و محتملست که پیشتر نیز شیعه بوده باشد و بواسطه مصلحت آن مباحثات را کرده باشد و لیکن بعید است لهذا روایت او از حضرت امام موسی بعید است، و بعد از آن هر مسأله که داشت به خدمت حضرت امام محمد تقی، و امام علی نقی، و امام حسن عسکری صلوات اللَّه علیهم می فرستاد و استفسار می کرد.

مجملا حدیث او را حسن می دانیم و لیکن این حدیث او مخالفت دارد با احادیث صحیحه که در صاع و مد وارد شده است و صدوق در باب غسل و وضو چون از مستحبات است باین روایت عمل نموده است، و در باب فطر عمل به احادیث مشهور کرده است اگر چه احادیث مشهوره در باب وضو و غسل وارد شده است.

و لیکن محتملست که مخیر باشد آدمی میان هر دو و از آن جمله شیخ رحمه اللَّه بسند صحیح از زراره از امام محمد باقر صلوات اللَّه علیه روایت کرده است که حضرت رسول خدا به یک مد از آب وضو می ساختند و به یک صاع آب غسل می کردند و مدی یک رطل و نیم است و صاعی شش رطل یعنی به رطل

مدینه که یک رطل و نیم عراقی است پس صاع نه رطل عراقی باشد، و مد دو رطل و ربع عراقی باشد که چهار یک صاع باشد.

و روایت کرده است بسند صحیح از محمد بن احمد بن یحیی الاشعری