لوامع صاحبقرانی، مقدمه، ص: 1 صفحه 387

بعضی را که مسح به آب جدید بکشند و ظاهرا از این جهه بوده است که تقیه کنند تا آن که از سنیان به ایشان آزاری نرسد چنانکه علی بن یقطین و داود بن زربی را امر فرمودند که بنحو سنیان وضو بسازید سه مرتبه اعضای وضو را بشویید و مسح به آب جدید بکشید و پاها را بشویید و به سبب این از کشتن خلاص شدند.

و حکایت ایشان طولی دارد مجملا می توان گفت که اینها از ضروریات دین شیعه است و همیشه میان شیعیان و سنیان بر سر این مسائل مباحثات عظیم واقع می شد و دغدغه در این نیست که در حالت اختیار مسح به آب جدید جایز نیست و در تقیه واجبست، و اگر هوا گرم باشد و آب کم باشد تجویز کرده اند مسح به آب جدید را و چنین فرضی بسیار نادر است.

در سرطان و اسد در مکه معظمه، و ما بین الحرمین، و در مدینه مشرفه بودیم و جائی بگرمی آنجاها نمی باشد چنانکه از جمعی کثیر شنیده ام و کمی آب نیز با آن جمع می شد گاهگاهی و هرگز چنین نشد که مقدار آب مسح بر دست نماند و اگر این فرض نادر واقع شود به آب جدید مسح بکشد و احتیاطا تیممی نیز به آن وضو ضم کند.

(و لا تردّ الشّعر فی غسل الیدین و لا فی مسح الرّأس و القدمین) و برمگردان مو را در شستن به آن که آب را از پائین به بالا

بری. و ظاهرا غرض این است که ابتدا از مرفق می باید کرد. چنانکه در حدیث موثق کالصحیح از زراره و بکیر منقولست که هر دو سؤال کردند از حضرت امام محمد باقر صلوات اللَّه علیه از کیفیت وضوء رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله پس چون حضرت به شستن دستها رسیدند دست راست را از مرفق تا سر انگشتان شستند و آب را به مرفق بر نگردانیدند یعنی سر بالا نشستند مانند سنیان و هم چنین دست چپ را تا آخر حدیث.