لوامع صاحبقرانی، مقدمه، ص: 1 صفحه 465

اینجا حدیث زراره است چنانکه کلینی و شیخ تا اینجا از او روایت کرده اند و زیادتی روایت کرده اند که هر خوابی مکروهست یعنی وضو را می شکند مگر آن که صدا بشنود.

و هر دو بسند صحیح روایت کرده اند، و به همین مضمون احادیث

متواتره از حضرات سید المرسلین و ائمه معصومین صلوات اللَّه علیهم منقولست بلکه اکثر احادیث صحیحه بعنوان حصر وارد شده است و زراره سؤال کرد از جمیع آن چه ناقض است چون لفظ ما از جهت عموم است پس می باید که جواب مطابق سؤال باشد و چیزی که بدر رفته است استحاضه قلیله است مطلقا و متوسطه در غیر نماز صبح و هر چه عقل را زایل کند مثل جنون و مستی و بی هوشی، و اما استحاضه از آن قید بدر رفت که مرد را مخاطب ساخت پس زنان در آن چه مردان شریکند داخلند و آن چه مخصوص ایشانست خواهد آمد و اما مثل مستی و امثال آن چون حدیثی صریح در آن وارد نشده است صدوق آنها را ناقض نمی داند.

اما آن که تخصیص بذکر و دبر داد ظاهر می شود که اگر از سوراخی دیگر غیر اینها درآید ناقض نباشد و بعضی ناقض می دانند اگر آن را غایط یا بول گویند، و بعضی بشرط اعتیاد، و بعضی بشرط آن که مسدود شود موضع معتاد، و بعضی بشرط آن که از پایین معده درآید و احوط آنست که اگر عیاذا باللَّه کسی به چنین بلایی مبتلا شود اگر آن چه بیرون آید آن را بول و غایط گویند و عادت نشده باشد یا منسد نشده باشد موضع طبیعی در مرتبه اول و دویم نیز وضوئی احتیاطا بسازد، و در خواب اگر عقل بالکلیه زایل شود که اصلا آواز نشنود بی دغدغه ناقض است، و اگر آواز را خوب شنود و تمیز حروف کند ناقض نیست، و اگر همهمه شنود و تمیز حروف نتواند کرد احوط آنست

که وضو را به ناقضی بشکند و از سر گیرد.