لوامع صاحبقرانی، مقدمه، ص: 1 صفحه 509

می کنند قابل فیوض الهی می شوند.

و احادیث صحیحه در وضو گذشت که هر که در وضو بسم اللَّه می گوید چنانست که غسل کرده است و تفسیرش گذشت، و در همه جا این قسم تأویل می توان کرد اما منافات با ظاهر ندارد و ظاهرش وجوب لنفسه است و اللَّه تعالی یعلم.

و قریب باین علت از حضرت امام رضا صلوات اللَّه علیه بطریق کالصحیح منقولست که فضل بن شاذان از آن حضرت روایت کرده است در فرق میان وضو و غسل با عللی که بعد از این مذکور می شود، و عمده علتها بندگی و تعبد است که می باید آن منظور بندگان الهی باشد و اینها بمنزله نکاتست، و بسا باشد که در هر حکمی علتهای بسیار باشد و عقول همه کس به آن نتواند رسید و در خور عقول ضعیفه این علتها فرموده باشد و اکثر اوقات چنین است لهذا بحسب اختلاف عقول مختلف می فرمایند و در واقع همه حق است و همه علت است و اللَّه تعالی یعلم.

(و کتب الرّضا صلوات اللَّه علیه إلی محمّد بن سنان فیما کتب «1» من جواب مسائله عله

غسل الجنابه النّظافه لتطهیر الانسان ممّا اصابه من اذاه و تطهیر سایر جسده لأنّ الجنابه خارجه من کلّ جسده فلذلک وجب علیه تطهیر جسده کلّه و علّه التّخفیف فی البول و الغائط انّه اکثر و ادوم من الجنابه فرضی فیه بالوضوء لکثرته و مشقّته و مجیئه بغیر اراده منه و لا شهوه، و الجنابه لا تکون الّا بالاستلذاذ منهم و الاکراه لأنفسهم) و آن حضرت صلوات اللَّه علیه نوشتند در جواب سؤالاتی که محمد بن سنان از آن حضرت کرده بود از آن جمله سؤال کرده بود از علت وجوب غسل