کاوشی در حکم فقهی صابئان صفحه 29

استصحابی، به حلیت خون یک انسان چه رسد به انسانهای بسیار حکم کند.

و این توهم که احتیاط در دماء مخصوص به مسلمانان است، ناروا است زیرا ملاک احتیاط، احتمال مصونیت خون و جان است و این احتمال، مخصوص مسلمان نیست بلکه در مورد کتابی معاهد و امثال او نیز جاری است.

بنا بر این، اگر احتمال مصونیت وجود داشت از هر راه و منشأ که پدید آمده باشد احتیاط یاد شده، مورد خواهد داشت و این احتمال در امثال مورد بحث، وجود دارد.

نتیجه آن که استصحاب عدم کتابیه در ما نحن فیه، به هیچ وجه مورد نخواهد داشت.

بنا بر این، ظاهرا، این جا از باب لزوم احتیاط در جان و مال و آبرو.. مجرای «أصالة الاحتیاط» است، و اللّٰه العاصم.

تمامی مباحث یاد شده، در محور پرسشهای کبروی این مساله بود.

محور دوم: نکات صغروی که بایستی در مورد آن بحث و کاوش داشت:

نکته اول: آیا شواهدی بر این که صابئان از اهل کتابند، وجود دارد؟

اشاره

در پاسخ می‌توان از چند راه بر اهل کتاب بودن آنان استدلال کرد.

راه نخست: از آیات قرآنی که واژه صابئان در آن ذکر شده است

که سه آیه است.

آیه اول: «إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ الَّذِینَ هٰادُوا وَ الصّٰابِئُونَ وَ النَّصٰاریٰ مَنْ آمَنَ بِاللّٰهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ وَ عَمِلَ صٰالِحاً فَلٰا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لٰا هُمْ یَحْزَنُونَ». «1»

آیه دوم: این آیه نزدیک به مضمون آیه نخست است:

«إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ الَّذِینَ هٰادُوا وَ النَّصٰاریٰ وَ الصّٰابِئِینَ مَنْ آمَنَ بِاللّٰهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ وَ عَمِلَ صٰالِحاً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لٰا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لٰا هُمْ یَحْزَنُونَ». «2»

از این دو آیه استفاده می‌شود:

أولا: عقائد آنان، مشتمل بر ایمان به خدا و روز قیامت است و الّا یادکرد آن در مورد ایشان وجهی نداشت.

ثانیا: از میان صابئان کسانی که به خدا و روز قیامت ایمان آورند و آن را با عمل صالح همراه کنند، اهل نجاتند.

این سخن، تنها در صورتی صحیح است که این دین، درست بوده و از طرف

______________________________
(1) سوره مائده، آیه 69.
(2) سوره بقره، آیه 62.