کاوشی در حکم فقهی صابئان صفحه 34

سوره انعام، دلالت دارد که یحیی دارای کتاب مستقل از تورات بوده است، بنا بر این ممکن است الف و لام «الکتاب» در آیه سوره مریم «یٰا یَحْییٰ خُذِ الْکِتٰابَ بِقُوَّةٍ» الف و لام عهد بوده و اشاره به همین کتابی داشته باشد که در سوره انعام به یحیی نسبت داده شد.

و این احتمال، به واقع نزدیک‌تر است از آن که «الکتاب» اشاره به تورات باشد، و جهت آن، با آن چه اخیرا بیان شد روشن می‌گردد.

بلکه از حکمت و بلاغت دور می‌نماید که پیامبری از پیامبران که خود کتاب آسمانی از خداوند دریافت کرده است مأمور به آن شود که کتاب پیامبر دیگری را، که صدها سال از نزول آن گذشته، بگیرد و «اخذ بقوة» هم داشته باشد.

خصوصا با توجه به این نکته که این کتاب (تورات) با شریعتی که در بردارد، با کتاب پیامبر دیگری از پیامبران اولو العزم (عیسی) نسخ خواهد شد.

ثانیا: به فرض پذیرش این نکته که الف و لام عهد در «الکتاب» عهد و اشاره به تورات است، دلیل قطعی بر این که تورات موجود، تمامی تورات نازل شده بر موسی است، وجود ندارد.

و بنا بر این ممکن است کتابی که در دست صابئان است، بخشی از تورات واقعی کامل باشد و آن چه در دست یهودیان است، بخش دیگری از آن و در نتیجه صابئان هم اهل کتاب (تورات) هستند ولی توراتی که از طریق یحیی رسیده است.

بلکه حتی اگر ادعا شود همین بخش از تورات در مقایسه با تورات موجود در دست یهودیان منحرف و تحریفگر عصر یحیی، صحیح‌ترین بخش تورات است، پر بی‌راه نیست.

نکته دیگر آن که، آن چه ما در احتمال انتساب کتاب صابئان به یحیی گفتیم، تماما در مورد احتمال انتساب کتاب آنان به آدم نیز مطرح است و در فرض آن که تحریف و غلط هم در کار باشد، آنان از مصادیق عنوان «شبهه کتابی بودن» هستند همان گونه که سابقا یاد شده نتیجه بحث در نکته نخست، آن است که مطابق ادله، اقوی و اظهر این است که صابئان در زمره اهل کتاب بشمار می‌آیند.

نکته دوم: آیا صابئان شعبه‌ای از ادیان سه گانه (یهود، مسیحیت و زردشتیگری) بشمار می‌آیند،