کاوشی در حکم فقهی صابئان صفحه 35

یا آنان گروهی جز آنهایند؟

پاسخ این پرسش، در نکته اول روشن شد، بنا بر این دلیلی بر آن چه که گفته شده است و ما سابقا کلمات برخی از فقها را نقل کردیم که آنان شعبه‌ای از یهودیان، مجوسیان و.. هستند، وجود ندارد (چیزی که صاحب جواهر از فقیهان متعددی چون شافعی، ابن حنبل، سدی، مالک و.. نقل کرده است «1» شاید مقتضای سخنان پیشین‌مان، قطع به مخالفت با آن باشد.

البته پنهان نماند که در تنقیح این نکته، فایده فراوان و اثر فقهی وجود ندارد و لذا بیش از آن چه که سابقا گفته شد، نمی‌افزاییم و سخن را به درازا نمی‌کشانیم.

جز این که یهودیان و مسیحیان، صابئان را جزء خود نمی‌دانند هم چنان که صابئان، خود را از ایشان نمی‌شمرند بلکه از ایشان نقل شده است که به پیامبری موسی (علیه السلام) و دیگر پیامبران بنی اسرائیل جز یحیی اعتقاد ندارند.

نکته سوم: ممکن است به برخی از اذهان چنین تبادر شود که عقاید منتسب به صابئان، مانع از پیدایش این گمان است که کیش صابئی، در زمره ادیان الهی باشد.

بنا بر این روا می‌نماید که به این پرسش پاسخ داده شود که آیا آن چه عقاید اصلی یا مجموعه عقاید ایشان را شکل می‌دهد، چنان باورهایی را در بر دارد؟ آن چه شایسته اعتراف است، این نکته است که ما از معارف و احکام دینی این آیین تاریخی دیانتی که منتسبان به آن در دسترس و در داخل مرزهای ما هستند مطالب فراوانی که دل بدان آرام گیرد، در اختیار نداریم و کاوشگر این موضوع، در قلمرو این موضوع، خلأ وسیعی می‌یابد که متأسفانه با اشارات گذرای کتابهای ملل و نحل، پر نمی‌شود.

بنا بر این، اظهار نظر قطعی در مورد عقاید و احکام دینی ایشان به آسانی ممکن نیست، جز آن چه در برخی از نوشته‌های منتشره خود، ابراز داشته‌اند و از جمله مطالبی که گفته می‌شود از کتاب دینی آنان موسوم به «کنز اربا» برگرفته شده است که برای ما تصویری