کاوشی در حکم فقهی صابئان صفحه 36

اجمالی از بنیاد عقاید ایشان ترسیم می‌دارد.

از این رو آن چه را که در این بحث فقهی مفید می‌نماید، یاد می‌کنیم.

از جمله باورهای ایشان که دعوی آن دارند و بر آن تاکید می‌ورزند، توحید است.

در نوشته مختصری که به نام «درفش» منتشر کرده‌اند، فصلی با عنوان «توحید» گشوده‌اند، و به آن نام «بوثه توحید» داده‌اند (ظاهرا «بوثه» در نوشته‌های آنان معادل بخش و فصل است و مانند سوره و آیه) و از جمله آمده است: إلهی منک کل شی‌ء، یا عظیم، یا سبحان، یا حکیم یا عظیم، یا اللّٰه المتعال الکریم، علا قدرتک علی کل شی‌ء یا من لیس له شبیه و لا نظیر، یا راحم المؤمنین، یا منجی المؤمنین.. یا عزیز یا حکیم.. یا من لیس له شریک فی قدرته سبح اسمک.. و از جمله مطالب کتاب، اعتقاد به نبوت، کتابهای مقدس، فرشتگان، بهشت و جهنم، دعا و همانند آن است و از جمله مطالب دیگر آن، مقوله اخلاق و عبادات است که محتوای آن از آن چه معهود ادیان الهی است، چندان دور نیست.

اما از یک سو این گونه مطالب در این کتاب وجود دارد و از سوی دیگر، عقایدی دارند که چه بسا بوی فاصله از توحید خالص، از آن استشمام می‌شود و از جمله: اعتقاد آنان به «منداد هیی» که می‌گویند او اولین کسی است که تسبیح و حمد خداوند کرد و از فرشتگان مقرب الهی است و در برخی از فصلهای کتاب، نام او را همراه با نام خداوند می‌آورند.

دیگر آن که دیده می‌شود که به فرشتگان که با نامهای خاص از آنان یاد می‌کنند توسل می‌جویند و آنان را جزء مقربان می‌شمرند و نیز آدم ابو البشر و یحیی را در ردیف فرشتگان می‌شمرند و به رودهای مقدس و اماکن مقدس و حیات و ساکنان جهان انوار و.. سلام و درود می‌فرستند و نیز در مواردی خداوند را به عنوان «پدر پدران» نام می‌برند و خداوند بسی برتر و بالاتر است از آن چه ایشان می‌گویند.

نتیجه آن که در عقاید ایشان، بخشی عقاید حق و مورد پذیرش و توحیدی وجود دارد و بخشی دیگر باورهای نادرست که با عقاید توحیدی خالص ناسازگار است و ما این مطالب را از آن چه