قواعد مهم فقهی جلد 2 صفحه 269

طائفه دوم : روایاتی است که در آنها عدم ضمان معلل به امین بودن صاحبش شده است. در این صورت از قبیل قیاس منصوص العله بوده و از آنها عدم ضمان در سایر موارد امانت نیز استفاده می شود. این دسته از روایات نیز فراواننداز جمله :

1. غیاث بن ابراهیم از امام صادق علیه السلام نقل می کند :

«إِنّ أمِیرِالمُؤمِنِینَ علیه السلام ،أَتیْ بِصَاحِبِ حَمّامٍ وُضِعَتْ عِندَهُ الثِّیابٌ، فَضَاعَتْ، فَلَم یُضَمِّنْهُ، وَقَالَ: إِنّما هُوَ أَمِینٌ؛ امیرالمؤمنین علیه السلام نزد صاحب حمام رفت و لباس خویش را نزداوگذاشت اماگم شد.حضرت وی راضامن ندانست و فرمود او امین است».(1)

این قسمت از فرمایش حضرت که: «إِنّما هُوَ أَمِینٌ» بیان برای صغری و دلیل بر این است که عدم ضمان امین، امری مفروغ عنه بوده که نیازی به بیان ندارد.

البته در برخی از روایات، عدم ضمان صاحب حمام تعلیل گردیده است به اینکه وی بر حمام اجرت می گیرد نه بر لباس.(2) با این حال منافاتی بین دو تعلیل

وجود ندارد چنانکه انشاء الله توضیح آن خواهد آمد؛ زیرا هرکدام از آن دو جزئی از علت واقعی به شمار می روند.

2. حلبی از امام صادق علیه السلام نقل می کند :

«لَیسَ عَلی مُستَعِیرِ عَارِیَهٍ ضَمانٌ، وَصَاحِبُ العَارِیَهِ وَالوَدِیعَهِ مُؤتَمَنٌ؛ بر مستعیر که عاریه می گیرد ضمانی نیست و صاحب عاریه و ودیعه مؤتمن است».(3)

عبارت «صَاحِبُ العَارِیَهِ وَالوَدِیعَهِ مُؤتَمَنٌ» در مقام تعلیل است.

3. در دعائم الاسلام از امیرالمؤمنین علیه السلام نقل شده است :

«صَاحِبُالوَدِیعَهِ وَالبِضَاعَهِ مُؤتَمَنَانِ؛ صاحب ودیعه وبضاعت مؤتمن هستند».(4)

4. سلیمان بن خالد از امام صادق علیه السلام نقل می کند: از حضرت پرسیدند مردی زنی را برای شیردهی فرزندش اجیر می کند و فرزند را به او می دهد، اما او چند

1- وسائل الشیعه، ج 13، کتاب اجاره، باب 28، ح 1.
2- وسائل الشیعه، ج 13، کتاب اجاره، باب 28،ح 2 و 3 .
3- وسائل الشیعه، ج 13، کتاب عاریه، باب 1، ح 6.
4- دعائم الاسلام، ج 2، ص 492، ح 1756.