بحث‌هایی از فقه تطبیقی صفحه 106

چسبیده به کعبه بود». (1)

در منابع شیعه نیز تغییر محل مقام، به عمر نسبت داده شده است. (2)

3- فاکهی از سعید بن جبیر نقل می‌کند: مقام ابراهیم کنار کعبه بود و هنگامی که دیوارها بالا می‌آمد، روی بر آن می‌ایستاد تا بر دیوارها مسلّط شود، و چون جمعیت زائران بسیار شد، عمر ترسید که آن را پایمال کنند.

از این رو آن را به جایی که امروزه هست برگردانید. (3)

«ابن حجر عسقلانی» این معنا را بدنی گونه مطرح می‌کند: چون عمر دید ماندن مقام در محل اصلی موجب تضییق بر نمازگزاران و طواف کنندگان می‌شود، آن را در محلی قرار داد تا رفع مشکل و تنگنا از حجاج بشود. (4)

انگیزه تغییر محل مقام؟

از آنچه گفته شد معلوم می‌شود که مقام ابراهیم به وسیله عمر جا به جا شده است اما این که انگیزه او در این کار چه بوده مورد اختلاف است:

چنانکه گذشت، برخی این تغییر را به حادثه سیل «ام نهشل» که

1- فاکهی، همان کتاب، ج 1، ص 454؛ ابن سعد، همان، ج 3، ص 284؛ ابن ابی‌الحدید، همان، ج 12، ص 75؛ ابن حجر عسقلانی، همان، ج 3، ص 169؛ سیوطی، همان، ص 137؛ رشید رضا، همان، ج 1، ص 462؛ ازرقی، همان، ج 2، ص 32.
2- صدوق، همان، ص 423؛ ابوالقاسم کوفی، الأستغاثة، ص 43؛ الروضة من الکافی، ترجمه کمره‌ای، تهران، کتابفروشی اسلامیة، 1397 هق. ص 96- 95؛ مظفر، دلائل الصدق، بیروت، دارالوفاء، ج 3، ص 136.
3- فاکهی، همان، ج 1، ص 454.
4- فتح الباری، بیروت، دارالمعرفة، ج 3، ص 169.