- مقدمه 1
- آیا خواب ناقض وضو است؟ 6
- اشاره 6
- کدام خواب ناقض است؟ 7
- آراء و نظریات فقهای شیعه 8
- دلائل فقهای شیعه 9
- نظریه فقهای اهل سنت 11
- آیا ناقض بودن خواب برای وضو از ویژگیهای فقه امامیه است؟ 12
- نکته: 14
- اذان و اقامه 14
- اشاره 14
- اذان پیش از طلوع فجر 15
- کلمات اذان 17
- الصلاة خیر من النوم 19
- فضیلت نماز جماعت 21
- اشاره 24
- شکوه نماز جماعت در حرمین 24
- اهمیت شرکت در نماز جماعت اهل سنت 26
- نظم صفها در نماز جماعت 27
- از دیدگاه فقه تسنن 28
- نظر فقه شیعه 30
- نظر فقهای اهل سنت 30
- لزوم اتصال در نماز جماعت (اتحاد مکانی) 30
- اشاره 30
- مأموم نباید جلوتر از امام بایستد 34
- نماز جماعت استدارهای پیرامون کعبه 35
- نماز استدارهای از دیدگاه فقه شیعه 36
- اشاره 36
- سجده بر پشت نمازگزار؟! 36
- اشاره 38
- ریشه تاریخی حکم فوق 38
- عبور از مقابل نمازگزار 38
- عبور از مقابل نمازگزار از دیدگاه شیعه 42
- آیا 46
- اشاره 46
- آیا «بسماللَّه ...» جزء سوره است یا نه؟ 47
- اهمیّت بلند خواندن بسمالله ... 49
- فتاوای فقها در باره بلند خواندن بسمالله ... 49
- سیر تاریخی مسأله 51
- آمین 52
- قنوت 54
- اشاره 54
- قنوت از نظر اهل سنت 55
- دعای قنوت 58
- دیدگاه شیعه و سنی پیرامون سلام آخر نماز 59
- اشاره 59
- دیدگاه فقهای شیعه 61
- جمع بین نمازها؟ 62
- اشاره 62
- فتاوای اهل سنّت 63
- احادیث حاکی از جواز جمع بین نمازها 65
- فضیلت نماز در اول وقت، از دیدگاه امامان شیعه 66
- نماز مستحبی پیش از ظهر 68
- نماز طواف از دیدگاه فقهای شیعه و سنی 72
- اشاره 72
- دلائل وجوب نماز طواف در فقه شیعه 75
- محل نماز طواف 76
- رمی جمره از دیدگاه فقهای شیعه و اهل سنت 77
- اشاره 77
- زمان رمی جمره عقبه 79
- کیفیت انداختن ریگ 81
- رمی در ایام تشریق (11، 12، 13 ذیحجه) 81
- وقت رمی در ایام تشریق 83
- راز و رمزهای حج 84
- جمرات کجاست؟ 84
- جمرات سهگانه 86
- سابقه تاریخی رمی جمرات 87
- رمی جمره در مراسم حج زمان جاهلیت 91
- جمره در لغت 94
- وضع جمره در گذشته 95
- جمره در کتب فقها 97
- مقام ابراهیم و سیر تاریخی آن 99
- قداست و سابقه تاریخی مقام ابراهیم 99
- محل اصلی مقام 102
- تغییر محل مقام توسط چه کسی انجام پذیرفت؟ 103
- انگیزه تغییر محل مقام؟ 106
- نقد و بررسی گزارشها و اقوال 108
- اعتراض امامان به تغییر محل مقام 109
- تأثیر فقهی جابجایی مقام 110
النوم» (1) در اذان صبح است، این جمله در اصطلاح فقها، «تثویب» (2) نامیده میشود، و هر بامداد بر فراز مساجد مکه و مدینه در اذان گفته میشود، و حاجیان ایرانی با شنیدن آن میپرسند چرا در اذان به جای «حی علی خیر العمل» این جمله را میگویند؟
باید برای روشن شدن مطلب بگوییم: حذف «حی علی خیر العمل» و اضافه کردن «الصلاة خیر النوم» از یک جا سرچشمه گرفته و تاریخچه واحدی دارند که از این قرار است:
مالک (پیشوای فرقه مالکیه) میگوید: «برای من چنین نقل کردهاند: در زمان خلافت عمر مؤذن او برای گفتن اذان حاضر شد، ولی او را خفته یافت، خطاب به وی گفت: «الصلاة خیر النوم» عمر وقتی این جمله را شنید، پسندید و دستور داد آن را در اذان صبح بگویند». (3)
و گویا از آن زمان، مثل بسیاری از فتاوای بدون دلیل در میان مسلمانان رایج گردید و اکنون نیز فقهای اهل تسنن چنین فتوا میدهند، (4) ولی چنانکه خواهیم گفت فقهای همه مذاهب در این مورد اتفاق نظر ندارند
1- نماز از خواب بهتر است.
2- تثویب در لغت به معنای بازگشت بعد از رفتن میباشد، و چون مؤذن، پس از آنکه با گفتن «حی علی الصلاة» مسلمانان را، به برگزاری نماز دعوت میکند، با گفتن «الصلاة خیر من النوم» یا با جمله «الصلاة یرحمکم اللَّه» مجدداً مردم را به اقامه نماز میخواند، از این نظر «الصلاة خیر ...» را «تثویب» نامیدهاند. به همین جهت برخی آن را چنین معنا کردهاند: اذان گفتن و پس از آن فراخواندن مجدد مردم برای نماز.
3- مالک، موطاء، بیروت، دارالفکر، 1407 ه. ق، ج 1، ص 61.
4- الکویت، وزارة الأوقاف و الشئون الأسلامیة، موسوعةالفقهیة، 1407 ه. ق، ج 1، ص 150.