بحث‌هایی از فقه تطبیقی صفحه 21

چنانکه نقل شده است که مردم کوفه به جای «الصلاة خیر من النوم» بین اذان و اقامه «حی علی الصلاة» و «حی علی الفلاح» را تکرار می‌کردند (1) و این تغییر لفظ شاید از این جهت بوده است که دلیلی برای گفتن «الصلاة خیر من النوم» وجود نداشته، لذا بهتر این دیده‌اند که برای دعوت مجدد مردم به نماز از کلمات خود اذان استفاده کنند. در هر حال چون گفتن این جمله فاقد دلیل شرعی است، شیعه و شافعی (در برخی فتاوایش) آن را بدعت دانسته‌اند (2) چنانکه پسر عمر نیز آن را بدعت می‌دانسته و از گفتن آن اکراه داشته است. نقل شده که وی روزی در مسجد چون این جمله را از مؤذنی شنید به عنوان اعتراض از مسجد خارج گشت. (3)

با توجه به آنچه گفته شد، اگر چه برخی فقهای اهل سنت به جواز گفتن فراز یاد شده، در اذان صبح فتوا داده‌اند ولی بسیاری دیگر آن را جایز ندانسته‌اند و علت اختلاف نظر آنها این است که آیا این جمله در زمان پیامبر گفته می‌شده یا چنانکه گفته شد، به دستور خلیفه دوم جزء اذان قرار گرفته است.

فضیلت نماز جماعت‌

1- لغت نامه دهخدا، به نقل از کشاف اصطلاحات فنون. به همین معنا سید مرتضی‌نیز در ناصریات تصریح کرده است. ضمن جوامع الفقهیة، قم، مکتبة النجفی، ص 228 و ر. ک: الکویت، وزارة الأوقاف و الشئون الاسلامیة، همان کتاب، ط 2، ص 361. و مجلسی، بحارالأنوار، بیروت، دارالوفاء، ج 81، ص 168.
2- شوکانی، نیل الأوطار، قاهره، دارالتراث، ج 2، ص 38.
3- محمد جواد مغنیة، الفقه علی مذاهب الخمسة، ج 7، پاورقی، به نقل از کتاب المغنی ابن قدامه، ج 1، ص 408 و شوکانی همان مدرک، ص 38.