بحث‌هایی از فقه تطبیقی صفحه 50

چنانکه نقل شده است که: روزی علی- علیه‌السلام- در حضور جمعی از اهل بیت و یاران خاصّ خود خطبه‌ای خواند، و ضمن آن، پس از برشمردن تحریفها و دگرگونیهایی که زمامداران پیشین- دانسته و آگاهانه- در احکام اسلام به وجود آورده بودند، اظهار نگرانی کرد که: اگر من بخواهم امت اسلامی را به زمان رسول خدا برگردانم و آنان را وادار به اجرای صورت درست این احکام کنم، سپاهیان من از اطرافم پراکنده می‌شوند، و جز تعداد اندکی از شیعیان و کسانی که موقعیت و فضیلت مرا می‌شناسند، و امامتم را قبول دارند، کسی با من نمی‌ماند. امام در این خطبه یکی از احکام تحریف شده را بلند خواندن «بسم‌اللَّه ...» معرفی کرد. (1)

این بیان امام نشان می‌دهد که بلند خواندن «بسم‌اللَّه ...» بر اثر فشار زمامداران قبلی، چنان‌به دست فراموشی سپرده شده بوده که عامه مردم حاضر نبودند آن راحتی از شخصیت والایی چون علی- علیه‌السلام- بپذیرند!

این مسأله به قدری اهمیت داشت که از طرف امامان معصوم بعد از علی- ع- هم مورد تأکید واقع شده است، چنانکه «امام رضا»- علیه السلام- آن را به مأمون عباسی توصیه نموده، می‌فرماید: جهر «بسم‌اللَّه ...» در همه نمازها سنت است. (2)

«امام عسکری»- ع- نیز آن را یکی از نشانه‌های پنجگانه مؤمن