- مقدمه 1
- اشاره 6
- آیا خواب ناقض وضو است؟ 6
- کدام خواب ناقض است؟ 7
- آراء و نظریات فقهای شیعه 8
- دلائل فقهای شیعه 9
- نظریه فقهای اهل سنت 11
- آیا ناقض بودن خواب برای وضو از ویژگیهای فقه امامیه است؟ 12
- نکته: 14
- اشاره 14
- اذان و اقامه 14
- اذان پیش از طلوع فجر 15
- کلمات اذان 17
- الصلاة خیر من النوم 19
- فضیلت نماز جماعت 21
- شکوه نماز جماعت در حرمین 24
- اشاره 24
- اهمیت شرکت در نماز جماعت اهل سنت 26
- نظم صفها در نماز جماعت 27
- از دیدگاه فقه تسنن 28
- نظر فقه شیعه 30
- اشاره 30
- نظر فقهای اهل سنت 30
- لزوم اتصال در نماز جماعت (اتحاد مکانی) 30
- مأموم نباید جلوتر از امام بایستد 34
- نماز جماعت استدارهای پیرامون کعبه 35
- سجده بر پشت نمازگزار؟! 36
- نماز استدارهای از دیدگاه فقه شیعه 36
- اشاره 36
- اشاره 38
- ریشه تاریخی حکم فوق 38
- عبور از مقابل نمازگزار 38
- عبور از مقابل نمازگزار از دیدگاه شیعه 42
- آیا 46
- اشاره 46
- آیا «بسماللَّه ...» جزء سوره است یا نه؟ 47
- فتاوای فقها در باره بلند خواندن بسمالله ... 49
- اهمیّت بلند خواندن بسمالله ... 49
- سیر تاریخی مسأله 51
- آمین 52
- قنوت 54
- اشاره 54
- قنوت از نظر اهل سنت 55
- دعای قنوت 58
- دیدگاه شیعه و سنی پیرامون سلام آخر نماز 59
- اشاره 59
- دیدگاه فقهای شیعه 61
- جمع بین نمازها؟ 62
- اشاره 62
- فتاوای اهل سنّت 63
- احادیث حاکی از جواز جمع بین نمازها 65
- فضیلت نماز در اول وقت، از دیدگاه امامان شیعه 66
- نماز مستحبی پیش از ظهر 68
- نماز طواف از دیدگاه فقهای شیعه و سنی 72
- اشاره 72
- دلائل وجوب نماز طواف در فقه شیعه 75
- محل نماز طواف 76
- رمی جمره از دیدگاه فقهای شیعه و اهل سنت 77
- اشاره 77
- زمان رمی جمره عقبه 79
- کیفیت انداختن ریگ 81
- رمی در ایام تشریق (11، 12، 13 ذیحجه) 81
- وقت رمی در ایام تشریق 83
- راز و رمزهای حج 84
- جمرات کجاست؟ 84
- جمرات سهگانه 86
- سابقه تاریخی رمی جمرات 87
- رمی جمره در مراسم حج زمان جاهلیت 91
- جمره در لغت 94
- وضع جمره در گذشته 95
- جمره در کتب فقها 97
- قداست و سابقه تاریخی مقام ابراهیم 99
- مقام ابراهیم و سیر تاریخی آن 99
- محل اصلی مقام 102
- تغییر محل مقام توسط چه کسی انجام پذیرفت؟ 103
- انگیزه تغییر محل مقام؟ 106
- نقد و بررسی گزارشها و اقوال 108
- اعتراض امامان به تغییر محل مقام 109
- تأثیر فقهی جابجایی مقام 110
فمنی فالجمار من عبد شمس مُقْقِرات، فَبَلْدَح فحِراء (1)
«سرزمین منا و جمار که بیآب و علفند، و نیز منطقه بَلْدَح و حراء، همه از آن عبد شمس است.»
از مجنون (بنی عامر) نقل شده است که گویا لیلی را در موسم حج در منا و خیف جستجو کرد و او را نیافت و با آه و حسرت چنین سرود:
ولم ار لیلی بعد موقف ساعة بخیف منی ترمی جِمار المُحَصَّب
ویبدی الحصی منها، اذا قذفت به من البرد اطراف البنان المَخَضَب (2)
«لیلی را ندیدم که پس از مقداری توقف در خیف منا، در سرزمین مُحَصَّب، به جمار، سنگ بزند و هنگامی که سنگریزهها را پرتاب میکند، سر انگشتان خضاب شده او، او از زیر لباسش نمایان گردد.»
اینها همه گواهی میدهد که رمی جمار در عصر جاهلیت، جزئی از مناسک حج بوده است.
فقهای شیعه و اهل سنت اتفاق دارند که یکی از واجبات حج و اعمال منا، «رمی جمرات» است. همچنین تعداد سنگها و چگونگی انداختن آنها مورد اتفاق آنان میباشد. اما چنانکه از مطالعه مناسک علما و مراجع دینی معاصر برمیآید، اصل جمره را معین نفرمودهاند. گویا به اعتماد اینکه محل آن در «منا» مشخص و روشن است، یا از باب اینکه تعیین موضوع به عهده مجتهد نیست، به صورت سربسته گفتهاند:
«رمی جمره، یعنی ریگ انداختن به جمره که نام محلی است در
1- یاقوت حموی، معجم البلدان، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1399 ه ج 1، ص 480، کلمه «بَلدح».
2- یاقوت حموی، همان، ج 2، ص 412، کلمه «خیف».