ضوابط الرضاع صفحه 45

با آب زائل می شود و حکمت اقتضا می کند که غسل بدن واجب باشد»(1).

ج. ذکر بحث های اعتقادی

میرداماد، در کتاب شارع النجاه که به تعبیر خودش برای عامه مردم به زبان فارسی نگاشته، بحث های اعتقادی را مطرح و در مقدمه آن به مسائل مربوط به مبدأ و معاد و نبوت و امامت اشاره می نماید. هم چنین در ضمن مسائل استنجا می گوید:

«امام علماء عامه و علامه ایشان فخر رازی در موضعی از کتاب نهایه العقول، بر سر جاده انصاف آمده و بر اصحاب خود اعتراض می کند که هرگاه نبی صلی الله علیه و آله در هدایت امت اینقدر اهتمام داشته باشد که در باب بیت الخلاء رفتن تنها سی و شش وظیفه تعلم فرماید، سوای واجبات، و این امر سهل جزئی را برای امت مفوض ندارد چون تواند بود که از دنیا رحلت کند و وصی و خلیفه و امامی که بعد از او، نایب نفسِ مقدس او و حافظ احکام شرع و دین و بیضه اسلام و سعادت امت به متابعت و شقاوتشان به مخالفت او منوط بوده باشد، نصب ناکرده»(2).

در پایان لازم است بر این نکته مجدداً تأکید نمایم که آنچه در این نوشتار ارائه گردید صرفاً گامی کوچک برای شناساندن مکتب فقهی میرداماد بود. این گام با توجه به مبنای مقاله بر اختصار و هم چنین محدودیت آثار فقهی میرداماد شاید چندان وافی به مقصود نبوده ولی می توان آن را آغازی برای بررسی های گسترده تر تلقّی نمود.

قم - سید مجتبی نورمفیدی

محرم الحرام 1426