- دیباچه 1
- پیشگفتار 3
- اشاره 5
- حجیت عقل 5
- اشاره 6
- اختلاف در دلیلیت عقل 8
- 1. موارد ملازمات 9
- موارد حجیت عقل 9
- اشاره 9
- 2. موارد تنقیح مناط 10
- 3. موارد حسن و قبح 11
- اشاره 12
- حدود عقل در مجال عقاید 12
- ج) قبح عقاب بلابیان 13
- الف) وجوب شناخت خداوند سبحان 13
- ب) قبح تکلیف مالایطاق 13
- د) قبح عذاب طفل در آخرت 14
- حسن و قبح عقلی از دیدگاه قرآن کریم 14
- ثمرات حسن و قبح عقلی 15
- عقل نظری و عقل عملی 17
- تبیین قاعده حسن و قبح عقلی 18
- اشاره 18
- ب) عناوین ثانویه 19
- تقریر دلیل 19
- ادله قائلین به حسن و قبح عقلی 19
- الف) عناوین اولیه 19
- پاسخ 20
- پاسخ 20
- اشاره 20
- دلیل دوم 20
- اشاره 20
- دلیل اول 20
- اشاره 20
- ادله منکرین حسن و قبح عقلی 20
- دلیل سوم 20
- اشاره 20
- پاسخ 21
- دلیل چهارم 22
- پاسخ 22
- اشاره 22
- دلیل پنجم 22
- اشاره 22
- اشاره 23
- اشاره 23
- پاسخ 23
- دلیل ششم 23
- پاسخ 24
- اشاره 24
- دلیل هفتم 24
- پاسخ 24
- میزان استفاده از عقل نزد سلفیها 25
- اشاره 25
- اشاره 26
- 1. عدم استقلال عقل در فهم حقایق 26
- اشاره 26
- 2. تقدیم روایت صحیح بر عقل 27
- نقد 27
- پاسخ 28
- 3. وهابیان و تقدیم نقل صحابه بر عقل 28
- اشاره 28
- چرخشی در مواضع ابن تیمیه درباره عقل 29
- اشاره 31
- ادله وهابیان در تقدیم نقل بر عقل 31
- اشاره 32
- پاسخ 32
- دلیل اوّل 32
- اشاره 32
- دلیل سوم 34
- اشاره 34
- دلیل دوم 34
- پاسخ 34
- اشاره 34
- دلیل چهارم 34
- پاسخ 34
- اشاره 34
- پاسخ 35
- اشاره 35
- دلیل ششم 35
- دلیل پنجم 35
- پاسخ 35
- اشاره 35
- پاسخ 37
- دلیل هفتم 38
- اشاره 38
- پاسخ 39
- اشاره 39
- دلیل هشتم 39
- پاسخ 40
- تفکیک بین اصول و فروع 40
- اتفاق بر عدم کفایت عقل 42
- محدودیتهای ادراکی عقل 42
- ابوحنیفه، مخاطب اعتراضات سلفیها 43
- مسیحیت و بیاعتنایی به عقل در باب عقاید 44
- وهابیان و انحصار استدلال به ادله قرآنی و روایی 46
- اشاره 46
- اشاره 47
- قرآن و دعوت به تعقل 54
- اشاره 55
- 2. تعجب از عدم تعقل 55
- اسلوبهای قرآن در دعوت به تعقل 55
- 3. مدح اهل تعقل 55
- 1. دعوت به تعقل در آیات الهی 55
- 4. مذمّت به جهت عدم تعقل 55
- اشاره 56
- 1. تعقل در آسمانها و زمین 57
- 2. تعقل در مخلوقات اطراف انسان 57
- 3. تعقل در نفس خود 57
- 1. آشنایی با قدرت خدا در آفاق و انفس 58
- اشاره 58
- 2. آشنایی با اسرار حکمت الهی 58
- اهداف قرآن از دعوت به تعقل 58
- 3. آشنایی با حکمت تشریع 59
- 4. آشنایی با فلسفه تاریخ و عبرت از آن 60
- 1. احادیث اهل بیت: 61
- روایات در مدح عقل 61
- اشاره 61
- 2. احادیث اهل سنت 66
- وهابیان و خلط بین خبر و سنت 68
- استفاده قرآن از استعارات و کنایات 69
- لزوم دور در تخطئه مطلق عقل 69
- اشاره 71
- وهابیان و اعتماد به خبر واحد در عقاید 71
- بررسی ادله وهابیان 72
- اشاره 72
- اشاره 72
- دلیل اول 72
- پاسخ 73
- دلیل دوم 73
- پاسخ 73
- اشاره 73
- اشاره 74
- دلیل سوم 74
- اشاره 75
- دلیل چهارم 75
- پاسخ 75
- پاسخ 76
- دلیل پنجم 77
- اشاره 77
- پاسخ 78
- عدم جواز اعتماد به روایات ضعیف در عقاید 82
- کتابنامه 83
2. عمل به وعده حسن در مورد بالا از آن جهت که در ضمن دروغ تحقق مییابد، قبیح است.
حسن عمل به وفا را مطلق نمیدانیم، بلکه در صورتی حسن است که متعلق آن امری حسن باشد نه قبیح. مثلا اگر انسان وعده دهد که کسی را بکشد این وعده، حسن وفا ندارد بلکه عمل به آن قبیح است.
دلیل چهارم
اشاره
حسن و قبح عقلی، فرض تکلیف بر خداوند است؛ زیرا با این مبنی، اموری را انسان بر خداوند واجب یا حرام میکند مثل عدل و حکمت و .... در حالی که بر خداوند چیزی واجب نمیباشد.
پاسخ
اولًا: استدلالکننده بین دو مسأله خلط کرده است:
1. مسأله قابلیت عقل بر درک حسن و قبح؛
2. مسأله ملازمه بین درک حسن و قبح عقلی فعل، و بین حکم شرع.
مورد بحث، از قسم اوّل است.
ثانیاً: استدلالکننده بین فرض و وجوب تکلیف بر خداوند و کشف آنچه نزد خداست از حکم در ضمن صفات و کمالش، خلط کرده است؛ یعنی ما با عقل خود کشف میکنیم که خداوند متعال از آنجا که حکیم و رحیم است، این حکم را بر خود ثابت کرده نه آنکه ما بر او تحمیل نماییم.