عقل از منظر وهابیان صفحه 34

دلیل دوم‌

اشاره

او نیز می‌گوید:

انّ العقل یصدق الشرع فی کل ما اخبر به، بینما الشرع لم یصدق العقل فی کل ما ذهب الیه ... (1)

همانا عقل شرع را در آنچه خبر داده تصدیق می‌کند در حالی که شرع عقل را در همه آنچه درک کرده تصدیق نمی‌کند ...

پاسخ‌

اوّلًا: عقل تمام آنچه را که از ناحیه شرع رسیده گرچه به طور کلّی، تصدیق می‌کند ولی به طور تفصیل نمی‌تواند آنها را درک کرده و در نتیجه تصدیق نماید.

ثانیاً: هرگز شرع با حکم عقل قطعی مخالفت ندارد؛ زیرا شارع رئیس عقلاست. آری در مواردی که عقل حقّ دخالت ندارد شارع حکم آن را تصدیق نمی‌کند.

دلیل سوم‌

اشاره

او نیز می‌گوید:

انّه یلزم من تقدیم العقل علی‌النقل القول باستقلال العقل بنفسه و اعتبار ارسال الله سبحانه الرسل و انزاله الکتب لغواً لا فائدة فیه و لا طائل من ورائه. (2)

از تقدیم عقل بر نقل لازم می‌آید که عقل به خودی خود مستقل بوده و ارسال رسل و انزال کتب لغو و بی‌فائده باشد.

پاسخ‌

اوّلًا: ما که معتقد به تقدیم عقل بر نقل هستیم در تمام موارد چنین ادعایی نداریم بلکه در مواردی تقدیم عقل را قبول داریم که عقل قدرت درک در آن موارد را داشته باشد و لذا در مورد تعبدیات هرگز عقل را بر شرع مقدم نمی‌دانیم.

ثانیاً: مقصود ما از تقدیم عقل، ابطال نقل و شرع نیست، بلکه مقصود ما از آن، توجیه و شناخت نقل و شرع از راه عقل است در مواردی که عقل در آنجا راه دارد.

دلیل چهارم‌

اشاره

او نیز می‌گوید:

انّ تقدیم الرأی و الهوی علی‌النقل سنة ابلیس لعنه الله ... الّذی اعرض عن امر الله له بالسجود لآدم و قابله بالرأی الفاسد و کان