- دیباچه 1
- پیشگفتار 3
- اشاره 5
- حجیت عقل 5
- اشاره 6
- اختلاف در دلیلیت عقل 8
- موارد حجیت عقل 9
- اشاره 9
- 1. موارد ملازمات 9
- 2. موارد تنقیح مناط 10
- 3. موارد حسن و قبح 11
- اشاره 12
- حدود عقل در مجال عقاید 12
- ج) قبح عقاب بلابیان 13
- ب) قبح تکلیف مالایطاق 13
- الف) وجوب شناخت خداوند سبحان 13
- حسن و قبح عقلی از دیدگاه قرآن کریم 14
- د) قبح عذاب طفل در آخرت 14
- ثمرات حسن و قبح عقلی 15
- عقل نظری و عقل عملی 17
- تبیین قاعده حسن و قبح عقلی 18
- اشاره 18
- تقریر دلیل 19
- ادله قائلین به حسن و قبح عقلی 19
- ب) عناوین ثانویه 19
- الف) عناوین اولیه 19
- پاسخ 20
- پاسخ 20
- اشاره 20
- دلیل اول 20
- ادله منکرین حسن و قبح عقلی 20
- اشاره 20
- دلیل سوم 20
- اشاره 20
- اشاره 20
- دلیل دوم 20
- پاسخ 21
- پاسخ 22
- دلیل چهارم 22
- اشاره 22
- اشاره 22
- دلیل پنجم 22
- دلیل ششم 23
- اشاره 23
- اشاره 23
- پاسخ 23
- پاسخ 24
- پاسخ 24
- اشاره 24
- دلیل هفتم 24
- میزان استفاده از عقل نزد سلفیها 25
- اشاره 25
- 1. عدم استقلال عقل در فهم حقایق 26
- اشاره 26
- اشاره 26
- 2. تقدیم روایت صحیح بر عقل 27
- نقد 27
- پاسخ 28
- اشاره 28
- 3. وهابیان و تقدیم نقل صحابه بر عقل 28
- چرخشی در مواضع ابن تیمیه درباره عقل 29
- ادله وهابیان در تقدیم نقل بر عقل 31
- اشاره 31
- اشاره 32
- اشاره 32
- پاسخ 32
- دلیل اوّل 32
- اشاره 34
- پاسخ 34
- اشاره 34
- دلیل دوم 34
- دلیل چهارم 34
- پاسخ 34
- دلیل سوم 34
- اشاره 34
- پاسخ 35
- اشاره 35
- پاسخ 35
- دلیل پنجم 35
- دلیل ششم 35
- اشاره 35
- پاسخ 37
- اشاره 38
- دلیل هفتم 38
- اشاره 39
- دلیل هشتم 39
- پاسخ 39
- پاسخ 40
- تفکیک بین اصول و فروع 40
- محدودیتهای ادراکی عقل 42
- اتفاق بر عدم کفایت عقل 42
- ابوحنیفه، مخاطب اعتراضات سلفیها 43
- مسیحیت و بیاعتنایی به عقل در باب عقاید 44
- وهابیان و انحصار استدلال به ادله قرآنی و روایی 46
- اشاره 46
- اشاره 47
- قرآن و دعوت به تعقل 54
- 2. تعجب از عدم تعقل 55
- اشاره 55
- اسلوبهای قرآن در دعوت به تعقل 55
- 1. دعوت به تعقل در آیات الهی 55
- 4. مذمّت به جهت عدم تعقل 55
- 3. مدح اهل تعقل 55
- اشاره 56
- 2. تعقل در مخلوقات اطراف انسان 57
- 3. تعقل در نفس خود 57
- 1. تعقل در آسمانها و زمین 57
- اشاره 58
- اهداف قرآن از دعوت به تعقل 58
- 1. آشنایی با قدرت خدا در آفاق و انفس 58
- 2. آشنایی با اسرار حکمت الهی 58
- 3. آشنایی با حکمت تشریع 59
- 4. آشنایی با فلسفه تاریخ و عبرت از آن 60
- اشاره 61
- روایات در مدح عقل 61
- 1. احادیث اهل بیت: 61
- 2. احادیث اهل سنت 66
- وهابیان و خلط بین خبر و سنت 68
- لزوم دور در تخطئه مطلق عقل 69
- استفاده قرآن از استعارات و کنایات 69
- اشاره 71
- وهابیان و اعتماد به خبر واحد در عقاید 71
- اشاره 72
- اشاره 72
- دلیل اول 72
- بررسی ادله وهابیان 72
- پاسخ 73
- دلیل دوم 73
- پاسخ 73
- اشاره 73
- اشاره 74
- دلیل سوم 74
- اشاره 75
- پاسخ 75
- دلیل چهارم 75
- پاسخ 76
- دلیل پنجم 77
- اشاره 77
- پاسخ 78
- عدم جواز اعتماد به روایات ضعیف در عقاید 82
- کتابنامه 83
الْعَقْلُ، یعْرَفُ بِهِ الصَّادِقُ عَلَی اللهِ فَیصَدِّقُهُ وَ الْکَاذِبُ عَلَی اللهِ فَیکَذِّبُهُ. (1)
به وسیله عقل، امام راستگو شناخته و تصدیق میشود و دروغگو نیز با عقل شناخته شده و تکذیب میشود.
از این روایات و غیر اینها به طور وضوح استفاده میشود که خداوند متعال عقول را بر معرفت خودش خلق کرده و خودش را به آنها شناسانده است.
بنابراین هر کسی که دارای عقل بوده و موقعیت آن را نیز بداند قطعاً به خداوند سبحان عارف خواهد بود، ولی این را باید بدانیم که عقل دارای مراتب است و در نتیجه معرفت خدا نیز دارای مراتب است، هر کس که بیشتر از نور عقل استفاده کند معرفتش به خداوند بیشتر خواهد بود.
2. احادیث اهل سنت
الف) طبرانی به سندش از ابن عباس نقل کرده که رسول خدا (ص) فرمود:
أَنَا الشَّاهِدُ عَلَیاللهِ عَزَّوَجَلَّ أنْ لایعْثَرَ عَاقِلٌ إلّا رَفَعَهُ اللهُ عَزَّوَجَلَّ، ثُمَّ لایعْثَرُ إِلّا رَفَعَهُ حَتّی یجْعَلَ مَصِیرَهُ إِلَی الجَنَّةِ. (2)
1- کافی، ج 1، ص 25؛ عیون اخبار الرضا ع، ج 1، ص 86؛ بحارالأنوار، ج 1، ص 137.
2- المعجم الصغیر، ج 2، ص 30؛ مجمع الزوائد، هیثمی، ج 6، ص 282؛ ج 8، ص 29.