- دیباچه 1
- پیشگفتار 3
- حجیت عقل 5
- اشاره 5
- اشاره 6
- اختلاف در دلیلیت عقل 8
- موارد حجیت عقل 9
- 1. موارد ملازمات 9
- اشاره 9
- 2. موارد تنقیح مناط 10
- 3. موارد حسن و قبح 11
- اشاره 12
- حدود عقل در مجال عقاید 12
- الف) وجوب شناخت خداوند سبحان 13
- ج) قبح عقاب بلابیان 13
- ب) قبح تکلیف مالایطاق 13
- د) قبح عذاب طفل در آخرت 14
- حسن و قبح عقلی از دیدگاه قرآن کریم 14
- ثمرات حسن و قبح عقلی 15
- عقل نظری و عقل عملی 17
- تبیین قاعده حسن و قبح عقلی 18
- اشاره 18
- الف) عناوین اولیه 19
- ب) عناوین ثانویه 19
- ادله قائلین به حسن و قبح عقلی 19
- تقریر دلیل 19
- اشاره 20
- دلیل دوم 20
- اشاره 20
- دلیل اول 20
- اشاره 20
- دلیل سوم 20
- پاسخ 20
- اشاره 20
- ادله منکرین حسن و قبح عقلی 20
- پاسخ 20
- پاسخ 21
- پاسخ 22
- اشاره 22
- دلیل چهارم 22
- دلیل پنجم 22
- اشاره 22
- اشاره 23
- اشاره 23
- دلیل ششم 23
- پاسخ 23
- پاسخ 24
- دلیل هفتم 24
- پاسخ 24
- اشاره 24
- میزان استفاده از عقل نزد سلفیها 25
- اشاره 25
- اشاره 26
- 1. عدم استقلال عقل در فهم حقایق 26
- اشاره 26
- 2. تقدیم روایت صحیح بر عقل 27
- نقد 27
- پاسخ 28
- 3. وهابیان و تقدیم نقل صحابه بر عقل 28
- اشاره 28
- چرخشی در مواضع ابن تیمیه درباره عقل 29
- ادله وهابیان در تقدیم نقل بر عقل 31
- اشاره 31
- پاسخ 32
- اشاره 32
- اشاره 32
- دلیل اوّل 32
- دلیل سوم 34
- اشاره 34
- اشاره 34
- دلیل چهارم 34
- پاسخ 34
- اشاره 34
- پاسخ 34
- دلیل دوم 34
- پاسخ 35
- اشاره 35
- اشاره 35
- پاسخ 35
- دلیل پنجم 35
- دلیل ششم 35
- پاسخ 37
- اشاره 38
- دلیل هفتم 38
- اشاره 39
- دلیل هشتم 39
- پاسخ 39
- پاسخ 40
- تفکیک بین اصول و فروع 40
- اتفاق بر عدم کفایت عقل 42
- محدودیتهای ادراکی عقل 42
- ابوحنیفه، مخاطب اعتراضات سلفیها 43
- مسیحیت و بیاعتنایی به عقل در باب عقاید 44
- وهابیان و انحصار استدلال به ادله قرآنی و روایی 46
- اشاره 46
- اشاره 47
- قرآن و دعوت به تعقل 54
- 2. تعجب از عدم تعقل 55
- اشاره 55
- اسلوبهای قرآن در دعوت به تعقل 55
- 1. دعوت به تعقل در آیات الهی 55
- 4. مذمّت به جهت عدم تعقل 55
- 3. مدح اهل تعقل 55
- اشاره 56
- 2. تعقل در مخلوقات اطراف انسان 57
- 3. تعقل در نفس خود 57
- 1. تعقل در آسمانها و زمین 57
- 1. آشنایی با قدرت خدا در آفاق و انفس 58
- اشاره 58
- اهداف قرآن از دعوت به تعقل 58
- 2. آشنایی با اسرار حکمت الهی 58
- 3. آشنایی با حکمت تشریع 59
- 4. آشنایی با فلسفه تاریخ و عبرت از آن 60
- 1. احادیث اهل بیت: 61
- اشاره 61
- روایات در مدح عقل 61
- 2. احادیث اهل سنت 66
- وهابیان و خلط بین خبر و سنت 68
- استفاده قرآن از استعارات و کنایات 69
- لزوم دور در تخطئه مطلق عقل 69
- اشاره 71
- وهابیان و اعتماد به خبر واحد در عقاید 71
- بررسی ادله وهابیان 72
- اشاره 72
- دلیل اول 72
- اشاره 72
- اشاره 73
- پاسخ 73
- دلیل دوم 73
- پاسخ 73
- دلیل سوم 74
- اشاره 74
- اشاره 75
- پاسخ 75
- دلیل چهارم 75
- پاسخ 76
- دلیل پنجم 77
- اشاره 77
- پاسخ 78
- عدم جواز اعتماد به روایات ضعیف در عقاید 82
- کتابنامه 83
در غیر روایاتی که مربوط به صفات خداوند متعال و احکام شریعت از حلال و حرام و غیر آنهاست، و آن همانند موعظهها و قصهها و فضایل اعمال و دیگر فنون مربوط به تشویق و ترساندن، و دیگر اموری که ربطی به احکام و عقاید ندارد. و از جمله کسانی که از او روایت کردهایم که تصریح به تساهل در مثل این امور دارند عبدالرحمن بن مهدی و احمد بن حنبل رضی الله عنهما است.
نووی میگوید:
ویجوز عند اهل العلم و غیرهم التساهل فی الأسانید و روایة ما سوی الموضوع من الضعیف و العمل به من غیر بیان ضعفه فی غیر صفات الله تعالی و الأحکام کالحلال و الحرام؛ و ما لایتعلق بالعقائد و الأحکام. (1)
و جایز است نزد اهل علم و غیر آنان تساهل در سندها و روایاتی غیر از روایات جعلی، از ضعیف و عمل به آنها بدون بیان ضعف آنها، در غیر مورد صفات خداوند متعال و احکام؛ مثل حلال و حرام، و آنچه که به عقاید و احکام تعلق ندارد.
1- تدریب الراوی شرح سیوطی بر التقریب، نووی، ج 1، ص 298.
کتابنامه
* قرآن کریم.
1. بحارالانوار، محمدتقی مجلسی، تهران، المکتبة الاسلامیة.
2. سرائر، ابن ادریس، قم، مرکز نشر اسلامی.
3. العقیدة السلفیة، سیلی، مکة المکرمة، المکتبة التجاریة، 1413 ه. ق.
4. عیون اخبار الرضا، شیخ صدوق، بیروت، مؤسسة الاعلمی، 1404 ه. ق.
5. کافی، محمد بن یعقوب کلینی، تهران، دار الکتب الاسلامیة.
6. منزلت عقل، عبدالله جوادی آملی، قم، نشر اسراء.
7. منهج السلف و المتکلمین فی موافقة العقل و النقل و اثر المنهجین فی العقیدة، جابر ادریس علی امیر، چاپ اول، ریاض، دار اضواء السلف للنشر والتوزیع، 1419 ه. ق.
8. المنهج السلفی، دکتر قوسی، قاهره، طنطا، مکتبة الضیاء.
9. موافقة صحیح المنقول لصریح المعقول، ابن تیمیه.
10. موقف المدرسة العقلیة من السنة النبویة، امین صادق امین.
11. وجوب الاخذ بحدیث الآحاد فی العقیدة، البانی.