عقل از منظر وهابیان صفحه 9

تأیید شوند. و منتفی بودن احکام به دلیل عقل قبل از ورود دلیل سمع معلوم است، و ما حکم عقل را تا رسیدن دلیل سمعی می‌پذیریم.

از این عبارت استفاده می‌شود که عقل نزد غزالی دلیل برای برائت است نه آنکه به طور مباشر دلیل بر وظیفه عملی باشد.

ولی از عبارت میرزای قمی استفاده می‌شود که عقل دلیل مباشر بر وظیفه عملی و حکم شرعی است. او در تعریف دلیل عقل می‌گوید:

حکم عقلی یوصل به إلی الحکم الشرعی و ینتقل من العلم بالحکم العقلی إلی العلم بالحکم الشرعی. (1)

حکمی عقلی است که به واسطه آن کشف حکم شرعی می‌شود و از علم به حکم عقلی، علم به حکم شرعی حاصل می‌گردد.

موارد حجیت عقل‌

اشاره

همان‌گونه که اشاره شد اگر حکم عقل متأثّر از جوانب احساسی و غرایز حیوانی نباشد می‌تواند حکم شرعی را اثبات نماید و در نتیجه به عنوان یکی از منابع استنباط حکم شرع قرار گیرد ... اینک به مواردی که حکم عقل حجت است اشاره می‌کنیم:

1. موارد ملازمات‌

از جمله مواردی که حکم و درک عقل حجت است مورد ملازمات است مثل: