- سخن مترجم 1
- اشاره 17
- 1/1 حقیقت خرد 19
- 2/1 آفرینش خرد و نادانی 21
- چشم اندازی بر آفرینش عقل و جهل 23
- 5/1 فزونی و کاستی خرد در دوران زندگی 33
- 1/2 ارمغان خدایی 39
- 2/2 بهترین بخشش 41
- 3/2 بنیاد انسان 43
- 4/2 ارزش انسان 45
- 6/2 دوست انسان 47
- 5/2 نخستین پایۀ اسلام 47
- 8/2 پشتیبان مؤمن 49
- 7/2 دوست و راهنمای مؤمن 49
- 9/2 زیباترین آرایه 51
- 10/2 بزرگترین بی نیازی 53
- 11/2 نیاز دانش به خرد 55
- 1/3 اهتمام بر خردورزی 61
- 3/3 حجّیت خرد 79
- 4/3 نقش خرد در حسابرسی اعمال 81
- 5/3 نقش عقل در پاداش اعمال 83
- الف:وحی 89
- 1/4 آنچه خرد را نیرومند می سازد 89
- ب:دانش 91
- ج:ادب 93
- ه:گردش در زمین 95
- د:تجربه 95
- ح:جهاد با نفس 97
- و:رایزنی 97
- ز:تقوا 97
- ط:یاد خدا 99
- ک:پیروی از حق 99
- ی:زهد در دنیا 99
- م:ترحّم بر نادانان 101
- ن:کمک خواستن از خداوند 101
- ل:همنشینی حکیمان 101
- د:کرفس 103
- الف:روغن (چرب کردن پوست) 103
- ج:گلابی 103
- ب:کدو 103
- ز:سرکه 105
- ح:سداب 105
- و:شیر 105
- ن:تُرنج 107
- ک:آب 107
- ل:حَجامت کردن 107
- م:خُرفه 107
- ی:انار با لایۀ نازک آن 107
- 1/5 لشکریان خرد و نادانی 111
- 2/5 نشانه های خرد 117
- الف:دانش و حکمت 117
- ب:شناخت خدا 121
- ج:دین 125
- ه:مکارم اخلاق 127
- د:کمال دین 127
- ی:گفتار درست 143
- ط:بهره وری از عمر 143
- م:گمانه زنی درست 145
- ک:تجربه اندوزی 145
- ل:تدبیر نیکو 145
- ن:بی رغبتی به دنیا 147
- س:ترک بیهودگی ها 147
- ف:رستگاری 151
- ر:خوبی دنیا و آخرت 155
- ب:سخن 157
- الف:عمل 157
- 3/5 آنچه خرد با آن آزموده شود 157
- ج:سکوت 159
- د:رأی و نظر 161
- ه:پیام رسان 161
- و:نوشتن 161
- 4/5 بنیادهای سنجش خرد 163
- ح:دوست 163
- ز:تصدیق و انکار 163
- 5/5 ویژگی های خردمندان 167
- 6/5 ویژگی های خردمندان 183
- 7/5 ویژگی های خردمندان 185
- 8/5 نشانه های کمال عقل 189
- 9/5 خردمندترین انسان 193
- 1/6 هوای نفس 199
- 2/6 گناه 203
- 4/6 آرزو 207
- 5/6 نخوت 207
- 7/6 خشم 209
- 8/6 آز 209
- 9/6 خودپسندی 211
- 11/6 دنیا دوستی 213
- 12/6 باده نوشی 215
- 13/6 مست کننده های پنجگانه 215
- 14/6 خوشگذرانی زیاد 217
- 15/6 تنبلی 217
- 17/6 همنشینی نادان 219
- 18/6 مرزشکنی 219
- 16/6 زیاده طلبی 219
- 21/6 زیاده روی در خوردن گوشت گاو و حیوانات وحشی 221
- 20/6 نشنیدن سخن خردمند 221
- 19/6 جدال با ابله 221
- 1/7 واجبات خردمند 223
- 2/7 آنچه بر خردمند حرام است 225
- 4/7 آنچه سزاوار خردمند نیست 237
- اشاره 242
- اشاره 244
- پژوهشی در معانی جهل 247
- 1/2 سرزنش نادانی 254
- الف:بزرگ ترین مصیبت 254
- اشاره 254
- د:زیانبارترین دشمنان 256
- ب:ناگوارترین بیماری 256
- ج:بدترین تنگدستی 256
- 2/2سرزنش نادان 258
- 3/2 گوناگون 262
- 1/4 آثار نادانی 272
- الف:کفر 272
- ب:بدی ها 274
- د:مرگ جان 276
- و:اختلاف و جدایی 278
- ز:لغزش 280
- ح:خواری 280
- ط:افراط و تفریط 282
- ی:بدی دنیا و آخرت 282
- ک:گوناگون 282
- د:نادانی به حدّ خویش 296
- ج:نادانی به عیبهای خویش 296
- الف:خودرأیی 296
- ب:از خود راضی بودن 296
- ح:اظهار هر آنچه می داند 298
- ه:تنافی دانش و عمل 298
- و:زشت دانستن آنچه خود،مانندش را انجام می دهد 298
- ز:انجام گناهان 298
- ی:فریفتگی به خداوند 300
- ک:خندۀ بدون شگفتی 300
- ط:انکار هر آنچه می شنود 300
- 4/4 نادان ترین مردم 300
- 1/5 آنچه بر نادان واجب است 304
- الف:آموزش 304
- ج:تقوا 308
- ب:توبه و بازگشت 308
- د:توقّف به هنگام شبهه 308
- ه:اعتراف به نادانی 312
- و:عذرخواهی از نادانی 312
- ح:طلب آمرزش از نادانی 314
- 2/5 آنچه بر نادان حرام است 316
- الف:سخن ندانسته 316
- ب:انکار آنچه نمی داند 318
- 3/5 نادانیِ پسندیده 320
- 4/5 آنچه در رفتار با نادان شایسته است 326
- الف:سلام گفتن به هنگام گفتگو 326
- ب:سکوت هنگام نزاع و درگیری 328
- ج:بردباری 330
- د:تعلیم 332
- ه:عدم اطمینان 332
- و:نافرمانی 332
- اشاره 338
- 1/6 معنای جاهلیت 338
- ب:فرزند قرار دادن برای خداوند 356
- الف:عبادت غیر خدا 356
- ج:جن را شریک خداوند قرار دادن 358
- ه:برخی چارپایان را حرام کردن 358
- پژوهشی در عقاید جاهلیت 368
- ح:انکار رستاخیز 368
- 4/6 کارهای جاهلی 376
- الف:زنده به گور کردن دختران 376
- ب:فرزند کُشی 378
- ج:زشتی ها 380
- ه:شراب و قمار،بتها و تیرهای قرعه 382
- ز:فال بد زدن 384
- و:خون آلود کردن کودک 384
- ی:مُهره بستن 386
- ح:به جن پناه بردن 386
- ک:نوحه گری 386
- ط:قربانی برای جنّ 386
- ل:سوگند به غیر خدا 388
- 5/6 اسلام،نابود کنندۀ سنّتهای جاهلی 388
- 1/7 بازگشت به عقب 404
- 2/7 اسباب بازگشت به جاهلیت 406
- الف:نشناختن امام 406
- ب:باده نوشی 408
- پژوهشی در اسباب بازگشت به جاهلیت 409
- اشاره 409
- هشدار قرآن 410
- عوامل ارتجاع 411
- حرف الالف 435
- حرف البا 437
- حرف الجیم 440
- حرف الثا 440
- حرف الخا 441
- حرف الدال 441
- حرف الحا 441
- حرف الذال 441
- حرف السیرا 442
- حرف السیر 443
- حرف الصاد 443
- حرف الطا 444
- حرف الغیر 445
- حرف الغیر 445
- حرف القاف 446
- حرف الکاف 446
- حرف المیم 448
- حرف اللام 448
- حرف النون 452
- حرف الیا 453
- حرف الواو 453
فرمود:آنچه را که می دانند،بر زبان آورند،و از آنچه نمی دانند باز ایستند.
اگر چنین کنند،حقّ خداوند را ادا کرده اند.
1063.امام صادق علیه السلام: سکوت،گنجی فراوان است و [باعث] آرایش بردبار و پوشش نادان.
ه:اعتراف به نادانی
1064.امام علی علیه السلام: نهایت خردمندی،اعتراف به نادانی است.
1065.امام علی علیه السلام: دنیا پابرجا نمانده،مگر بر آنچه خدا مقرّر داشته،از نعمتها و آزمایش و پاداش در روز رستاخیز یا بر آنچه او خواسته از آنچه نمی دانی.
پس اگر فهم چیزی از این امور بر تو مشکل شد،آن را بر نادانی خود به آن پندار؛زیرا تو در نخستین بار که آفریده شدی،نادان بودی و سپس دانا شدی؛وچه بسیار است چیزی که تو بدان نادانی و اندیشه ات در آن سرگردان بوده،و بینایی ات در آن سرگردان است و سپس،در آن بینا می شوی.
1066.امام علی علیه السلام: بدان،استواران در دانش،کسانی اند که اقرار و اعتراف به نادانی از تفسیر آنچه که پوشیده و در پرده است،از داخل شدن به درهایی که جلوی پوشیده ها نصب شده،بی نیازشان کرده است.پس خداوند متعال،اعتراف ایشان را به ناتوانی از رسیدن به آنچه در علم بدان احاطه ندارند،ستوده و اندیشه نکردن آنان را در چیزی که بحث از کُنه آن تکلیفشان نیست،رسوخ و استواری نامیده است.
1067.امام باقر علیه السلام: آنچه می دانید،بگویید و آنچه را نمی دانید،بگویید:«خداوند، داناتر است».
و:عذرخواهی از نادانی
1068.امام سجاد علیه السلام: بار خدایا! از تو به سبب نادانی ام،عذر می خواهم و نسبت به کارهای زشتم،طلب بخشش دارم.