حدیث عقل و نفس آدمی در آیینه قرآن صفحه 151

رابطه فهم و قلب

در قرآن مجید،کلمه قلب اغلب با کلمه فقه همراه است. 2 از جمله در این آیه شریفه:

« ذَرَأْنٰا لِجَهَنَّمَ کَثِیراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لاٰ یَفْقَهُونَ بِهٰا...». 3

و مسلما بسیاری از جنّیان و آدمیان را برای دوزخ آفریده ایم،زیرا آنان را دل هایی است که به وسیله آن معارف الهی را در نمی یابند....

منظور از این قلب همان چشم باطن است که پیغمبر اسلام از آن به چشم قلب تعبیر می کند؛یعنی چشم فهم.از همین جاست که راه انسان از همه حیوانات جدا می شود و انسان هدف خلقت،حکمت خلقت، صاحب خلقت،و ریشه حوادث گذشته و آینده را می فهمد و نگرش درستی درباره خودش و هستی پیدا می کند. 4

واقعا نمی دانم چند بار به ما گفته اند بفهم.اگر به تعداد انبیاء و اولیاء الهی حساب کنیم،بیش از صدها هزار بار می شود.همین تاکید نشان می دهد که زمینه فهمیدن تنها در ما وجود دارد.در غیر این صورت، میلیون ها حیوان زنده در کنار ما هست که کسی به آن ها درباره فهم چیزی نمی گوید،چون زمینه اش را ندارند. 5 خداوند به گاو چشمی داده که علف را از سنگ تشخیص می دهد و می بیند آن یکی سفت است و خوردنی نیست.شامه ای نیز داده که یونجه را بو می کشد و می فهمد خوردنی است.درک حیوان از یونجه در همین حد است،اما اگر به انسان بگویند یونجه را بفهم،یک کتاب بزرگ برای شناساندن یک عنصر عالم به نام یونجه می نویسد؛این که خاک چه فعل و انفعالاتی در رشد یونجه دارد،آب و باد و خورشید چه نقشی دارند،سبزینه یونجه چیست،ساقه آن چه ویتامین هایی دارد،چرا در یک سال هفت بار رشد می کند،در این گیاه چه خاصیتی است که با این رنگ سبز سیری که