حدیث عقل و نفس آدمی در آیینه قرآن صفحه 256

درون او را از گناه پر می کند.دیگر توجه ندارد که گناه دارد می کند و تنها در پی رسیدن به خوشی و لذت است.این نتیجه کثرت مال است.

نتیجه فراموش کردن خدا نیز این است که انسان قسی القلب می شود و دل به فرعون بدل می گردد(و ان ترک ذکری تقسی القلوب)

امیر المؤمنین دراین باره می فرماید:

«ما جفت الدموع إلا لقسوه القلوب و ما قست القلوب إلا لکثره الذنوب». 32

فرعون رحم نداشت.می کشت و به کسی حتی به نوزادان هم رحم نمی کرد.دل هم وقتی مانند سنگ شد و به فرعون بدل گشت از رحم و شفقت خالی می شود و اولین نشانه اش این است که انسان گریه اش نمی گیرد و اشک چشمش در دیدن بدبختی های دیگران و تباهکاری های خودش خشک می شود.اما دلیل این قساوت قلب چیست؟امیر المؤمنین دلیل آن را گناه پشت سر هم ذکر می کند در روایتی از امام صادق علیه السلام به نقل از رسول خدا می خوانیم:

«أربع یمتن القلب:الذنب علی الذنب،و کثره مناقشه النساءیعنی محادثتهن -و مماراه الاحمق تقول و یقول و لا یرجع إلی خیرأبدا،و مجالسه الموتی، فقیل له:یا رسول اللّه،و ما الموتی؟قال:کل غنی مترف». 33

یعنی چهار چیز است که به حیات الهی دل خاتمه می دهد و دل را فرعون می کند:اول،گناه روی گناه.امروز گناه،فردا گناه،این هفته گناه، آن هفته گناه،امسال گناه،سال دیگر گناه(الذنب علی الذنب).

دوم:«و مشاوره النساء»؛یعنی اضافه حرف زدن با زنان نامحرم(زن برادر،خواهر زن،زنی که مشتری مغازه است،و در مجموع خوش و بش کردن با زنان نامحرم).پیغمبر می فرماید این کار به تدریج دل را می میراند و تبدیل به فرعون می کند.مگر در دربار فراعنه یا سایر پادشاهان چه جور می گذشت؟مگر جز این بود که با زنان نامحرم در