پرتو خرد: (خلاصه کتاب عقل): تحریر درس گفتارهای دکتر سید محمد بنی هاشمی صفحه 95

میزان آن را با عقل تعیین کرد. همچنین تناسب میزان دیه با اندازه جنایت، از مستقلّات عقلیّه نیست. آنچه عقلا درباره آن کشف داریم، قبح جنایت و ایجاد استحقاق مؤاخذه و عقاب در پی آن است. امّا اینکه به عنوان عقاب و برای جبرانِ جنایت، چه باید کرد، پرسشی است که عقل پاسخی برای آن ندارد. و خداوند است که توسّط شرع، دیه را به عنوان کفّاره ای برای جنایت وضع می کند. عقل، انسان را به تسلیم نسبت به این وضع الهی وامی دارد. بنابراین عقل نه در اصل دیه و نه در مورد تناسب آن با میزان جنایت، مستقلا کشفی ندارد. بی توجّهی به این نکات، این گونه توهّمات را پدید می آورد. بنابراین پیش از آنکه دچار تعارضات ظاهریِ خود پنداشته شویم، باید آراء خود را به کناری نهیم و از قیاس بپرهیزیم و نباید آنچه را که عقلی نیست، عقلی پنداریم و خارج از مستقلّات عقلیّه سخنی بگوییم.

4 _ 6 _ اثبات حقّانیت حجّت خدا با عقل

ابن سکّیت گوید: از امام ابی الحسن الهادی علیه السلام پرسیدم :

«چرا خداوند، حضرت موسی بن عمران علیه السلام را با عصا و ید بیضاء و ابزار (ابطال) جادو فرستاد؟ و حضرت عیسی را با ابزار طبابت برانگیخت؟ و حضرت محمّد را _ که بر او و خاندانش و برهمه پیامبران درود خدا باد _ با کلام و خطبه ها مبعوث کرد؟»

امام علیه السلام پاسخ دادند :

«خداوند، وقتی موسی علیه السلام را مبعوث کرد، آنچه بر اهل زمان او غلبه داشت، جادوگری بود. این شد که او، چیزی از جانب خداوند آورد که مانند آن در تواناییِ آنان نبود و بدان، جادوی ایشان را باطل ساخت و حجّت را بر آنها ثابت (تمام) کرد.

و خداوند، عیسی علیه السلام را در زمانی برانگیخت که در آن، بیماری های مزمن پدید آمده بود و مردم به طب نیازمند گشته بودند. چنین شد که او چیزی از