جایگاه عقلانیت در اسلام صفحه 104

می کنند. با پوشیدن یک لباس نو، طرز نگاه و نوع راه رفتن و روش غذا خوردنشان تغییر می کند!

چنین انسان هایی که با اندک مالی مغرور می شوند، شکر خدا را فراموش کرده و عاقل محسوب نمی گردند.

هنگامی که داستان قارون را در قرآن مطالعه می کنیم که گفت: «علم و دانش وتدبیر و مدیریّت من سبب به دست آوردن این اموال شد!». (1) او را مذمّت

می کنیم، در حالی که اموال و ثروت او آن قدر وسیع بود که کلید گنج هایش را چند مرد قوی پیکر حمل و نقل می کردند! (2) امّا ما با چه مقدار مال و ثروت، خود را

می بازیم؟ گاه با یک دست لباس نو، گاه با یک تخته فرش، گاه با یک دستگاه اتومبیل، گاه با یک منزل مسکونی. آری، گاه با چیزهای بسیار کوچک و گاه با اشیای بزرگ، خود را فراموش کرده و به دنبال آن، خدا را هم از یاد می بریم.

قرآن مجید از چنین افرادی با دو تعبیر یاد کرده است: 1. «بَطَر» به معنای مست نعمت شدن. 2. «تَرَف» به معنای تنعّم؛ و مترف به کسی می گویند که فزونی نعمت، او را غافل و مغرور و مست کرده و به طغیان واداشته است. آری، چنین انسان های کم ظرفیّتی همه چیز حتّی خدا را فراموش می کنند.

البتّه خداوند، بندگانی همچون علی علیه السلام نیز دارد که ظرفیت وجودی اش همچون اقیانوس است و درباره دنیا می فرماید:

«إِنَّ دُنْیَاکُمْ عِنْدِی لاََهْوَنُ مِنْ وَرَقَهٍ فِی فَمِ جَرَادَهٍ تَقْضَمُهَا؛ بی تردید این دنیای شما نزد من از برگ جویده ای که در دهان ملخی باشد، خوارتر و بی ارزش تر است». (3)

شیعیان علی علیه السلام باید قدم جای قدم مولای خویش گذاشته و در مسیر او حرکت کنند. هرچند - همان گونه که خود آن حضرت فرمودند - ما نمی توانیم در

1- سوره قصص، آیه 78 .
2- سوره قصص، آیه 76 .
3- نهج البلاغه، خطبه 224.