جایگاه عقلانیت در اسلام صفحه 112

فراز هجدهم: آفات رشد اعمال

اشاره

امام کاظم علیه السلام در فراز هجدهم روایت هشام فرمود:

«یَا هِشَامُ! کَیْفَ یَزْکُو عِنْدَ اللَّهِ عَمَلُکَ وَأَنْتَ قَدْ شَغَلْتَ قَلْبَکَ عَنْ أَمْرِ رَبِّکَ وَأَطَعْتَ هَوَاکَ عَلَی غَلَبَهِ عَقْلِکَ؛ ای هشام! چگونه اعمال تو در نزد خداوند پاکیزه باشد ورشد کند، در حالی که قلبت را از اوامر الهی روی گردان نموده و هوای نفست را بر عقلت غالب کرده ای و به اطاعت هوای نفس پرداخته ای؟».

امام هفتم علیه السلام در این قسمت از روایت به دو آفت از آفاتی که مانع رشد اعمال و پاکیزگی آن می شود اشاره کرده است. یعنی تا زمانی که این دو آفت یا یکی از آن ها بر اعمال انسان حاکم باشد، اعمال وی رشد و نموّی نخواهد داشت.

معنای زکات

واژه «یزکو» از ماده «زکات» است و معنای اوّلیه زکات، رشد و نموّ است. آیه شریفه (یُعَلِّمُهُمْ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَهَ وَیُزَکِّیهِمْ) (1) به همین معناست. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله

مأموریّت داشت قرآن و حکمت به مردم تعلیم دهد و روح و روان و اعمال آن ها را تزکیه کند و رشد دهد. ولی زکات، معنای دیگری هم دارد و آن، پاکیزگی وپاک سازی است. برخی معتقدند که هر دو به یک ریشه بازمی گردد؛ چون تا