جایگاه عقلانیت در اسلام صفحه 126

و او توانا و آمرزنده است». (1)

آری، قرآن کریم نیز کیفیّت را بر کمیّت ترجیح داده است. در روایات مختلف نیز همین مطلب تأیید شده است. (2)

امام کاظم علیه السلام به هشام فرمود: «ای هشام! عملِ کمِ باکیفیّتِ شخصِ عالم، قبول می شود و مضاعف می گردد». هرچه علم و عقل بالاتر رود، ثواب و ارزش عمل هم بیشتر می شود. به همین دلیل گاه ثواب عملی دو برابر، گاه ده برابر، گاه صد برابر، گاه هزار برابر و گاه بیشتر است. تا جایی که یک ضربت شمشیر برابر با عبادت تمام انسان ها و جنیان از ابتدای خلقت تا قیام قیامت می شود. (لَضَرْبَهُ عَلِیٍّ خَیْرٌ مِّنْ عِبادَهِ الثَّقَلَیْنِ). (3)

امام کاظم علیه السلام در جمله بعد فرمود: «عملِ زیادِ بدون کیفیّتی که شخصِ جاهلِ تابع هوی و هوس، انجام دهد مردود و قبول ناشدنی است».

جالب این که «جهل» و «هوای نفس» در کنار هم قرار گرفته اند، یعنی این دو ملازم یکدیگرند.هرجاجهل ونادانی باشدهوای نفس هم خواهدبودوبالعکس.

کیفیّت، مقدّم است

از این فراز روایت نتیجه می گیریم که تلاوت یک جزء قرآن همراه با تدبّر وتفکّر و فهم مضمون و محتوای آن، بهتر از یک ختم قرآن بدون تفکّر و تدبر است.

دو رکعت نماز مستحبّی همراه با حضور قلب و تفکّر و تعقّل در عظمت وبزرگی خدا، از ده ها رکعت نماز مستحبّی با عجله و بدون حضور قلب ارزشمندتر است.

1- سوره ملک، آیه 1 و 2.
2- شرح این مطلب را در تفسیر نمونه، ج 24، ص 317 مطالعه فرمایید.
3- بحارالانوار، ج 39، ص 2.