جایگاه عقلانیت در اسلام صفحه 131

بیان شده است. امّا در لغت، معنای بازدارندگی دارد. حکمت در اصل به فلزی اطلاق شده که در دهانه افسار اسب قرار دارد و در دهان اسب قرار می گیرد وبه هنگام کشیدن افسار موجب توقّف اسب می شود، سپس این واژه به تدریج معانی دیگری نیز پیدا کرده، تا آن جا که حکمت در نظر مفسّران، مجموعه ای

از معرفت، علم، اخلاق، تقوی، نور و هدایت است که انسان را از نافرمانی خدا باز می دارد.

بنابراین، حکمت، هم جنبه نظری دارد و هم جنبه عملی. جنبه نظری آن، اعتقاد به معارف و مبانی دینی به ویژه خداشناسی است و حکمت عملی، همان اخلاق و ارزش های دینی و خمیرمایه تقواست و کسی که دارای مبانی اعتقادی محکم و استوار و ارزش های اخلاقی فراوان باشد، به او خیر کثیر عطا شده است.

امام کاظم علیه السلام فرمود: ای هشام! عاقلان کسانی هستند که به دنیای کم قناعت کرده و به سراغ حکمت نظری و عملی رفته اند و بدین سان در تجارتخانه دنیا سود کرده اند. و آن ها که سرگرم دنیا و مظاهر فریبنده آن شده و از حکمت بهره زیادی نبرده اند، عاقل نبوده و دچار خسران شده اند.

به امید آن که از گروه اوّل باشیم؛ نه گروه دوم.